تغذیه دراسلام

  • آیه مرتبط

کُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفينَ. {اعراف/ 31}بخورید وبیاشامید ولی اسراف نکنید همانا خداوند اسراف کاران را دوست ندارد.

  • روایت مرتبط

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: برای اینکه آدمی‌ سرپا باشد او را چند لقمه ای مختصر کفایت می‌ کند پس چون به خوردن ناچار شد ثلثی از معده را به طعام و ثلثی را به مایعات و ثلثی برای راحتی نفس اختصاص دهد.

  • تأثیر غذا در روح و جان
  • نتیجه خوردن پاک، عمل شایسته است: از غذاهایی پاکیزه بخورید و کار نیک و شایسته انجام دهید. {مؤمنون/ 51}
  • نتیجه اعمال بد غذاهای پلید و حرام است. {انعام/ 45}
  • شراب باعث فساد و بی بندباری در روح  و جان می‌شود. {مائده/91}
  • تأثیر بهداشت روح به تغذیه انسان. {بقره/168}
  • خوردن حرام و فاجعه کربلا

 امام حسین(علیه السلام)فرمودند: علت پستی و ناهنجاری مردم کوفه را خطاب به آن‌ها می‌فرمایند: «شکم‌های شما از حرام پر شده است»بحار الأنوار ؛ ج‏45، ص8

  • لقمه حرام و قبول نبودن نماز و رد شدن دعاها. {بحار الانوار، ج66، ص314}
  • لقمه حلال و طلب مغفرت فرشتگان. {بحار الانوار، ج66، ص314}
  • لقمه حرام و لعنت فرستادن فرشتگان. {بحار الانوار، ج66، ص314}
  • خوردن چهل روز لقمه حلال و نورانیت دل. {بحار الانوار، ج103، ص106}
  • خوردن به‌اندازه گوشت، باعث خوش اخلاقی و شجاعت می‌شود. شیر موجب آرامش روحی انسان می‌شود.
  • انگور، غم و‌اندوه برطرف می‌ کند.
  • افراط در خوردن پنیر، کند ذهنی می‌آورد.
  • خوردن گوشت خوک، بی غیرتی می‌آورد.
  • حتی اسلام زیاده خوردن در غذای حلال را هم منع کرده است.
  • از خوراکی‌های پاکیزه‌ای که روزی شما کرده‌ایم، بخورید ولی سرکشی و زیاده‌روی مکنید که خشم من بر شما فرود آید و ... {طه/81}
  • پرخوری و زیان‌های فراوان ظاهری و باطنی‌
  1. ناتندرستی و بیمای و تباهی بدن. {غرر الحکم، ص1363}
  2. ابتلا به پیسی. {بحار الانوار، ج66}
  3. بدبویی. {غرر الحکم، ج7121}
  4. آشفتگی خواب. {غرر الحکم، ح2639}
  1.  بد قوارگی بدن. {بحار الانوار، ج66، ص336}
  2. سرکشی و تباهی پاک دامنی. {غرر الحکم، ح1364}
  3. قساوت و سیاه دلی. {بحار الانوار، ج62، ص293}
  4. حجاب تیز هوشی. {غررالحکم، ص10528}
  5. کودنی و نابخردی. {بحار الانوار، ج1، ص226}
  • خوراکی های حرام

ای مؤمنان! از نعمت‌های پاکیزه ای که روزی شما کرده ایم بخورید و خدا را شکر کنید اگر تنها او را می‌پرستید. خداوند تنها مردار و خون و گوشت خوک و آنچه را هنگام سر بریدن، نام غیر خدا بر آن برده شود، بر شما حرام کرده است ولی کسی که برای حفظ جان خود به خوردن آن ناچار شود، در صورتیکه ستمگر و متجاوز نباشد، بر او گناهی نیست،‌زیرا خداوند آمرزنده و مهربان است. {بقره/172و173}

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: ترک یک لقمه حرام نزد خداوند، محبوبتر است از دو هزار رکعت نماز مستحب. {بحار الانوار، ج93، ص373}

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: عبادت خداوند همراه با خوردن حرام همچون ساختن خانه ای بر روی شن‌های نرم. {بحارالانوار، ج103، ص16}

انواع خوراکی‌های حرام

مردار- خون- گوشت خوک- ذبح شده بی نام خدا یا با نام غیر خدا- حیوان نجاست خوار- اجزاء حرام حیوان

خون، سرگین،طحال، آلت نر،آلت ماده، تخم، مثانه، کیسه صفراء، نخاع، دشول و غده ها، بچه دان ، عصب گردن،غده هیپوفیز، حدقه چشم و چیزی که در میان سم است و به آن ذات الاشاجع می‌گویند. {توضیح المسائل، مسأله2626}

  1. برخی از حیوانات اهلی مانند سگ و گربه
  2. درندگان دارای سه صفت درنده خویی یا دندانهای تیز و چنگالها و ناخن‌های تیز، مانند: شیر، پلنگ، یوز پلنگ، گرگ، روباه، کفتار، شغال و ...
  3. برخی از حیواناتی که بی مهره هستند مانند کرم ها، نرم تنان، حلزون، هشت پا، بند پایان، خرچنگ، عنکبوت، سوسک، کود، کک، پشه، مورچه، جوجه تیغی، موش، موش ، عقرب، زنبور، جیرجیرک،
  4. گوشت همه حیوانات دوزیستان حرام هستند مانند وزغ، قورباغه و سمندر
  5. گوشت همه خزندگان حرام هستند مانند مار، سوسمار، تمساح و لاک پشت
  6. گوشت ماهی هایی که پولک ندارند مانند کوسه، اره ماهی و مار ماهی و تخم آنها
  7. گوشت برخی از پستانداران مانند مورچه خوار، میمون، خز، کرگدن، فیل، فک و شیر دریایی، بالن، خرس، خرگوش، سنجاب، بزمچه و سمور هم حرام است و حکم شیر هر حیوان تابع آن حیوان است. شیر حیوان حرام گوشت، حرام است.
  8. گوشت پرندگان درنده حرام است مراد پرنده ای گوشت خواری که چنگال دارد به وسیله ای آن شکار کرده و آن را پاره کند مانند: باز، قرقی، عقاب، شاهین، کرکس، لاشخور و کلاغ و پرندگان دیگری مانند طاووس، خفاش، پنگوئن و قوش حرام است. و تخم پرندگان حرام گوشت، حرام می‌باشد و تخمی‌که دو سر آن یکسان نباشد حرام است.
  9. انواع نوشیدنی‌های مست آور مانند شراب انگور، آبجو و عصاره جوشیده کشمش و خرما.

خداوند می‌فرماید: ای کسانی که ایمان آوردید، شراب و ...، پلید و از عمل شیطان اند. پس، از آنها دوری گزینید باشد که رستگار شوید. {مائده/90}

ابن ابی یعفور می‌گوید من دردی در بدن داشتم که وقتی شراب می‌خوردم آرام می‌شد به حضرت امام صادق(علیه السلام) جریان را گفتم، حضرت(علیه السلام) فرمودند:

نه آن را نخور که حرام است واین شیطان است مراقب تو که هرگاه مأیوس شود از تودست خواهد کشید او به کوفه می‌رود و وقتی درد به سراغش می‌آید، قسم می خورد که قطره ای شراب نخورد پس چند روزی دردش شدت می‌یابد ولی بعد از آن به خواست خدا به کلی خوب می‌شود و تا آخر عمر به آن درد مبتلا نمی‌گردد.

{بحار الانوار، ج62، ص85}

  1. خوردن گل و خاک به استثنای تربت امام حسین(علیه السلام) به اندازه کم برای شفا
  2. خوردن چیزهایی که ذاتاً نجس و پلید است و یا نمجس و آلوده شده، تا مادامی‌که آلوده است، حرام می‌باشد خواه مایع باشد یا جامد.

{تحریر الوسیله، ج2، ص 303}

  1. اگر چیزی که روح دارد از حیوان زنده جدا کنند مثلا دنبه و مقداری گوشت از گوشفند زنده ببرند حرام است. {توضیح المسائل، 2625}
  2. خوردن بول و سرگین حیوانات و هر چه که طبیعت انسان از آن متنفر است باید اجتناب کند و از همین قبیل است هر چیزی که برای انسان ضرر دارد مانند تریاک و سم و امثال آن.
  3. کشیدن سیگار وقتی برای بدن ضرر دارد.
  4. غذایی که در به ظاهر حلال است ولی اگر حق کسی باشد حرام است.
  5. لقمه ای که کسی کاری برای برادر مؤمنش انجام دهد به خاطر آن شیرینی و هدیه بگیرد. حرام می‌باشد. {بحار الانوار، ج104، ص273}
  6. احتکار کردن غذاهای حلال هم حرام است و خدا و رسولش هیچ گاه اجازه این کار را نمی‌دادند. {لقمه‌های حرام، حسن موسوی خراسانی، ص93}
  • خبیث‌

آیه 157 سوره اعراف به طور کلی درباره غذاهای ناپاک اشاره می‌کند. خبیث گاهی اوقات نجس نیست ولی حرام است زیر به بدن انسان ضرر می‌رساند و باعث می‌شود عمرهایمان کوتاه شود. شاید در عرف مردم این غذا حلال و هیچ مشکلی ندارد ولی ذاتاً خبیث می‌باشد.

  • انواع غذاهای خبیث
  • پیتزا
  • ساندویچ
  • سوسیس ها
  • کالباس ها
  • سس ها
  • نوشابه‌های گاز دار
  • مواد غذایی که به آن مواد شیمیایی اضافه می‌کنند به عنوان مواد نگه دارند و اسانس‌ها و رنگ‌های شیمیایی افزودنی که باعث بیماری تدریجی در انسان می‌شوند.
  • خوردن آب بینی و خلط دهان هم چون سودی برای بدن ندارند ضرر دارد.
  • فست فودها
  • غذاهای مکروه که نخوردن آن بهتر است. مانند گوشت اسب و الاغ و قاطرو پرندگان جغد و پرستو و هدهد و خوردن غذای داغ و پس از غذای داغ
  • غذاهایی که بعد از خوردن به یکی از اعضای بدن آسیب می‌رساند مثل خوردن آب یخ بعد خوردن آب داغ یا برعکس که باعث خراب شدن سریع دندان‌ها می‌شود.
  • مواد غذایی که سودی ندارند خوشمزگی و لذت آن خورده می‌شود مانند شیرینی‌های خامه ای و ...
  •  تنقّلاتی که امروز در بازار است مانند پفک ها، چیپس ها، اسنک ها، شکلات‌ها و ...
  •  خوردن گوشت خام نهی شد است.
  •  خوردن پنیر زیاد خبیث است.
  • آشامیدن آب بعد از پی نهی شده است.
  • طیّب

هر طیّبی حلال است اما هر حلالی طیّب نیست.

طیبات آن هایی هستند که برای ما ضرر ندارند باید ترکیب شوند تا جلو ضرر بگیرند تا سبب آسیب ما نگردد.

  • انواع غذاهای طیب
  • ماست حلال است ولی طیب نیست مگر این که شب با نعناع خورده شود.
  • خیار در صورتیکه در فصلش خورده شود و در کنارش خرما خورده شود طیب است {کافی، ج6، ص373}
  •  از میان گوشت ها، گوشت گوسفند طیب تر است.
  •  خوردن ماهی بدون تخم مرغ طیب است.
  • بهترین نوشیدنی‌ها که طیب است شیر است.
  • خورد پنیر با گردو طیب است.
  • خوردن ماست با نانخواه طیب است.
  • تمام میوه‌ها طیب هستند ولی میوه‌های قرآنی مثل انار، خرما، انجیر، زیتون، انگور و کدو طیب خاصی دارند.
  • از میان روغن های، روغن زیتون طیب تر است.
  • بهترین شیرینی‌های طیب، عسل است.
  • حلال

خداوند در آیه 4 سوره مائده می‌فرماید: از تو سوال می‌کنند چه چیزهایی برای آنها حلال شده است بگو آنچه پاکیزه است، برای شما حلال گردید ...

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: آنچه از زمین بیرون می‌آید و خوردن آن بر انسان روا و حلال است سه گونه خوراکی است گونه اول دانه‌های گیاهی از گندم، جو، نخود، کنجد و ... دیگر دانه‌های روغنی و سایر دانه‌ها را شامل می‌شود. گونه ای دیگر سبزیجات و میوه‌ها هستند. گونه دیگر گوشت‌های حلال  و دیگر محصولات آن‌ها هستند مانند گوسفند، مرغ و ... {بحار الانوار، ج   ، ص376}

  • گروه غلات

گندم - سویق – هلیم- جو- برنج- کاورس (گیاهی از تیره گندمیان و از دسته غلات است که دانه‌های شبیه ارزن دارند و با ارزن از یک نوع است

  • گروه حبوبات

باقلا- عدس- لوبیا-  ماش- نخود

  • گروه گوشت‌ها

گوشت گاو- گوشت گوسفند- گوشت شتر- گوشت ماهی- گوشت برخی از پرندگان مانند: مرغ، مرغابی، غاز، بوقلمون، شتر مرغ، کبک، کبوتر، گنجشک، گوشت سنگ خوراک، مرغ باران، هوبره، درنا، سار، چکارک، اقسام کبوتر، تیهو و دراج حلال هستند. {تحریر الوسیله، ج2، ص 138}

  • سیره معصومین در استفاده از گوشت

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: اگر مؤمنی به خوردن گوشت یک سر دست گوسفند دعوتم کند می‌ پذیرم و این خود از دین محسوب می‌شود. {سنن النبی، ص190}

ماهیچه دست، گوشت مورد علاقه پیامبر است. {همان، ص174}

گوشت ران مکروه است زیرا این قسمت به محل ادرار نزدیک است. {همان، ص191}

پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) سر خود را به سوی گوشت نمی‌برد بلکه گوشت رابه طرف دهان می‌ آورد و سپس آن را خوب می‌ جوید. و پس از آن دستش را به خوبی می‌ شست و سپس دست تر خود را به صورت می‌ کشید. {همان، ص171}

  • انواع میوه‌جات
  • آلو
  • انار
  • انجیر
  • انگور
  • به
  • ترنج (بالنگ)
  • خربزه
  • خیار
  • خرما
  • زیتون
  • سنجد
  • سیب
  • گلابی
  • مویز (نوعی کشمش)
  • موز
  • هندوانه
  • نارنگی
  • از موارد دیگر
  • عسل
  • انواع سبزیجات
  • آویشن
  • پیاز
  • ترب
  • تره
  • خرفه: گیاهی که پر پهن است.
  • ریحان کوهی
  • سیر
  • شنبلیله
  • کاسنی
  • کاهو
  • کرفس
  • گشنیز
  • گوجه فرنگی
  • مرزنگوش
  • بادمجان
  • چغندر
  • زردک
  • شلغم
  • قارچ
  • کدو
  • برخی آداب سفره
  1. گروهی خوردن غذا

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: محبوب ترین غذا نزد خدا آن است که دست‌ها بر آن بسیار باشد. {طب النبی، ص19}

جمعی غذا بخورید و پراکنده نباشید، چرا که برکت در اجماع است. {طب النبی، ص21}

بدترین مردم کسی است که تنهایی غذا بخورد. {کافی، ج2، ص292}

برکت است در با هم غذا خوردن. {طب النبی، ص20}

غذا خوردن زمانی کامل است که دست بر آن بسیار باشد. {کافی، ج6، ص273}

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم) کسی را که در سفر توشه اش را تنهایی بخورد نفرین می‌کنند. {الفقیه، ج2، ص277}

بر سر سفره امام رضا(علیه السلام) بردگان، غلامان، دربانان و حتی تیمار کنندگان حیوانات می‌نشستند. {عیون الاخبار الرضا، ج2، ص184}

  1. از نزد خود برداشتن

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم): هرگاه سفره گسترده شد از نزد خود بخور و از پیش روی همنشین خود غذا برندار و از قله (نقطه برجسته آن) غذا نخور، زیرا برکت از بالای آن می‌آید. {مکارم الاخلاق، ص149}

  1. ساده نشستن

امام علی(علیه السلام) فرمودند: بر سر سفره همانند غلام و بنده بنشینید و یک پا را بر روی پای دیگر نگذارید و چهار زانو ننشینید، چرا که خداوند متعال این گونه نشستن را و صاحب آن را دشمن می‌دارد. {کافی، ج6، ص272}

  1. به آرامی‌ خوردن

امام صادق (علیه السلام): نشستن بر سفره را طولانی کنید، چرا که از عمرتان به شمار نمی‌آید. {مستدرک الوسایل، ج16، ص233}

  1. اجابت دعوت

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم): کسی که به غذایی فرا خوانده شود ولی نپذیرد و یا بپذیرد ولی نخورد از موارد جفا است. {قرب الاسنار، ص74}

هرگاه دعوت شدید برای غذایی یا نوشیدنی، بخورید و بنوشید و از آن نپرید.{جامع الصغیر، ج1، ص91}

  1. غذا نخوردن بدون دعوت

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم): کسی که بر سر سفره ای بدون دعوت حاضر شود اگر به او اهانت کند به غیر از خودش را نباید سرزنش کند. {کتاب الخصال، ص410}

  1. استفاده کردن از سبزی

امام رضا(علیه السلام): من از سفره ای که در آن سبزی نباشد نمی‌خورم. {مکارم الاخلاق، ص176}

سفره‌هایتان را با سبزی سر سبز کنید ، خوردن سبزی به همراه گفتن بسم الله شیطان را دور می‌کند. {مکارم الاخلاق، ص176}

  1. رهنمود امام حسن(علیه السلام) درباره سفره

درباره سفره دوازده نکته وجود دارد:

  • 4 نکته لازم است:
  1. شناخت خدا
  2.  خشنودی از خدا
  3.  بسم الله گفتن
  4.  الحمد الله گفتن
  • 4 نکته مستحب است:
  1. شستن دست قبل از غذا
  2. نشستن بر سمت چپ بدن
  3. با سه انگشت غذا خوردن  
  4.  لیسیدن انگشتان(اگر با انگشت غذا بخورد)
  • 4 نکته ادب است:
  1. نزد خود غذا خوردن
  2. لقمه را کوچک برداشتن
  3. خوب جویدن              
  4. کم نگاه کردن به چهره دیگران

{الفقیه، ج3، ص359}

  1. سفره حرام

امام علی(علیه السلام) فرمودند: بر سر سفره ای که شراب خورده می‌شود منشینید که آدمی‌ نمی‌داند کی مورد مواخذه قرار می‌گیرد. {بحار الانوار، ج66، ص499}

  1. آداب خوردن غذا
  2. شستن دست‌ها قبل و بعد از غذا

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: شستن دست‌ها قبل و بعد از غذا، برای تن شفا است ومایه‌ی برکت رزق و روزی می‌شود. {بحار الانوار، ج63، ص248}

  1. در آوردن کفش‌ها

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: هنگام خوردن غذا کفش‌هایتان را بیرون آورید زیرا باعث آسایش بیشتر پاهایتان می‌شود. {بحار الانوار، ج63، ص292}

  1. بردن نام خدا

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: یا علی! هرگاه خواستی غذا را شروع کنی بگو بسم الله و چون از خوردن فارغ شوی بگو الحمد الله که تا وقتی آن غذا در درون توست دو فرشته محافظ دائماً برای تو حسنه می‌نویند. {بحار الانوار، ج66، ص371}

  1. آغاز کردن غذا با نمک و به پایان رسانیدن با نمک یا سرکه

امام باقر(علیه السلام) فرمودند: خداوند به حضرت موسی(علیه السلام) وحی کرد که غذا را با نمک آغاز و با نمک به پایان ببرد چرا که درمان 70 درد در نمک است و کم ترین دردها دیوانگی، جزام، پیسی، گلو درد، دندان درد، شکم درد است. {ینابیع الحکمه، ج1، ص52}

امام کاظم: سفره ای که در آن نمک نباشد بی برکت است. {بحار الانوار، ج63، ص78}

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: ای علی! غذای خودرا با نمک شروع کن چون 70 نوع بلا ازتو دور می‌شود که آسانترین آن جذام است. {بحار الانوار، ج66، ص398}

  1. خوردن با دست راست

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: کسی که غذای می‌ خورد باید با دست راستش بخورد و نیز با دست راست بیاشامد، چه این که شیطان با دست چپ می‌ خورد و می‌آشامد. {بحار الانوار، ج66، ص390}

  1. احترام به نان

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: نان را گرامی‌ بدارید. گفتند: چگونه بحار الانوار فرمود: وقتی نان را گذاشتند منتظر غذای دیگری نشوید. {بحار الانوار، ج66، ص426}

نان را نباید با کارد قطع کنید و با دست باید پاره کرد تا با کفار عجم مخالفت شود. {بحار الانوار، ج66، ص271}

امام علی(علیه السلام) فرمودند: از اکرام نان این است که پس ا زگذاشتن نان در سفره، منتظر چیز دیگری نباشید. {ینابیع الحکمه، ج1، ص51}

  1. گرفتن لقمه کوچک و جویدن کامل آنها

امام علی (علیه السلام) فرمودند: غذا را خوب جوید، اگر چنین کنید از طب بی نیاز می‌ شوید.{بحار الانوار، ج63، ص296}

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: نشستن بر سر سفره طولانی کنید که این اوقات از عمر شما به حساب نمی‌اید.  {میزان الحکمه،ج1، ص160، شماره615}

  1. غذای داغ

امام علی(علیه السلام) فرمودند: برای رسول خدا غذا آوردند، حضرت انگشت مبارک را به آن زدند، دیدند داغ است فرمودند: صبر کنید تا خنک شود تا برکتش بیشتر گردد، خداوند آتش، نصیب ما نفرموده است و شیطان را در آن بهره ای است. {بحار الانوار، ج66، ص401}

  1. خوردن غذای گرم

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: حضرت برای برخی از یارانشان غذای گرم می‌ فرستادند و می‌ فرمودند:‌پیش از آنکه سرد شود بخورید، زیار این گواراتر است.{المحاسن، ج2، ص206}

  1. دست کشیدن از غذا پیش از سیری و پرهیز ا زپرخوری

خداوند می‌ فرماید: بخورید و بیاشامید ولی اسراف نکنید.{اعراف/31}

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: هرکس درخوردن زیاده روی کند دلش سخت مس شود. {میزان الحکمه، ج1، ص160، شماره 615}

امام علی(علیه السلام) فرمودند: هر کس پر خوری کند، بیماری‌هایش زیاد می‌شود و خوابهای پریشان می‌ بیند. {میزان الحکمه، ج1، ص160، شماره 610}

  1. عدم خوردن  در حالت جنابت

امام علی(علیه السلام) فرمودند: خوردن در حالت جنابت نقرس و پیسی می‌ آورد. {سفینه البحار، ج1، ص107}

خوردن در حالت جنابت مکروه است مگر این قبل از خوردن وضو گرفته شود.

  1. کامل پاک نکردن گوشت استخوان

امام حسین(علیه السلام) فرمودند: استخوان را پاک نکنید که جنیان را در آن بهره ای هست  و اگر پاک کنید ایشان چیزی را که بهتر از این باشد از خانه‌ی شما می‌ برد. {حلیه المتقین، ص35}

  1. گردآوری خرده‌های غذا

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: هر کس ریزه‌های سفره را بخورد خدا او را بیامرزد. {مفاتیح الحیوه، ص150}

خوردن ریزه‌های غذا فقر را دور می‌ کند، قلب سرشار از علم و حلم و ایمان و نور می‌شود. {مفاتیح الحیوه، ص150}

  • آداب نوشیدن
  1. گفتن بسم الله پیش از آشامیدن و الحمد الله پس از آن {توضیح المسائل حضرت امام قدس سره، مسأله2647}
  2. با دست شسته

رسول گرامی‌ اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم): دستانتان را بشویید، آنگاه در آنها آب بنوشد، چرا که هیچ ظرفی پاکیزه تر از دست نیست. {جامع الصغیر، ج1، ص184}

  1.  سر نکشیدن ظرف

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: از سر ظرف آب (مثل پارچ) آب ننوشید. {معانی الاخیار، ص281}

  1. طلا نبودن ظرف

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: کسی که در ظرف طلا و نقره غذا می‌خورد یا نوشیدنی می‌ اشامد در شکم خود آتش دوزخ را غر غره می‌ کند. {جامع الصغیر، ج1، ص320}

  1. نوشیدن از سمت دستگیره ظرف

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: آب را از سمت دستگیره آن ننوشید، چار که محل جمع شدن چرک و آلودگی است. {مکارم الاخلاق، ص424}

از کنار دسته‌ی ظرف نباید آب خورد زیرا شیطان (می‌کروب)بر دسته‌ی آن می‌ نشیند. {بحار الانوار، ج63، ص332}

نوشیدن آب از کنار دستگیره‌ی ظرف مکروه است. {توضیح المسائل امام، مسئله 2648}

  1. آشامیدن به سه نفس و مکیدن آن

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: آب را بمکید و آن را به یک باره سر نکشید، زیرا که درد جگر از آن بر می‌خیزد. {کافی، ج6، ص381}

سه نفس کشیدن هنگام آب خوردن انسان را در امان می‌ دارد از عوارض یکباره سر کشیدن آب. {بحار الانوار، ج62، ص203}

  1. شکسته نبودن محل نوشیدن

امام کاظم(علیه السلام) فرمودند: از جای شکسته ظرف آب ننوشید، چرا گه قرار گاه شیطان (میکروب) است. {مکارم الاخلاق، ج5، ص151 و 152}

  1. ایستاده آب نوشیدن در روز و نشسته آشامیدن آب در شب

امام علی(علیه السلام) فرمودند: ایستاده نوشیدن آب در روز غذا را گوارا می‌ کند  و در شب زرد آب می‌ آورد. {کافی، ج6، ص383}

ایستاده آشامیدن آب در روز توان بدن را افزایش می‌ دهد. {من لا یحضره الفقیه، ج3،ص353}

ایستاده اشامیدن آب در روز، موجب عرق کردن بیشتر است.{من لا یحضره الفقیه،   ج3، ص353}

در روز ایستاده نوشیدن آب مستحب و در شب مکروه است. {توضیح المسائل امام مسأله 2648}

  1. نوشیدن آب ولرم

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: دو چیز مناسب است که به هیچ شکم ناسالمی‌ در نمی‌آیند، مگر این که آن را به سلامت می‌‌آورند، ... آب نیم گرم (ولرم) . {کافی، ج6، ص314}

خوردن آب جوشیده‌ای که سرد شده است سودمند است و ضرری ندارد. {بحار الانوار، ج66، ص451}

  1. ندمیدن در آب

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: به هنگام آشامیدن آب، در ظرف ندمید. {بحار الانوار، ج16، ص246}

  1. نیاشامیدن با دست چپ

آشامیدن آب با دست چپ مکروه است. {توضیح المسائل امام ، مساله 2648}

  1. نیاشامیدن آب فراوان

امام صادق (علیه السلام) فرمودند: در نوشیدن آب زیاده روی نکن، چرا که هر دردی را به سوی خود می‌ کشد. {کافی، ج6، ص382}

کم نوشیدن آب باعث تندرستی می‌شود. {بحار الانوار، ج66، ص456}

  1.  بستن دهانه ظرف آب

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: دهانه‌ی مشک را ببندید زیرا شیطان سر بسته مشکی را نمی‌گشاید. {بحار الانوار، ج63، ص204}

نگذاشتن در ظرف آب باعث می‌شود شیطان آب دهانش را در آن بریزد. {بحار الانوار، ج63، ص287}

  1. نیاشامیدن آب در در ضمن غذا خوردن

امام رضا: هر کسی می‌ خواهد معده اش او را آزار ندهد، بر روی غذا، آب نخورد تا هنگامی‌ که غذا خوردنش را به پایان می‌ برد. هر کس میان غذا آب بخورد، معده اش ضعیف می‌شود. {بحار الانوار، ج62، ص323}

  • خوردن آب در لا به بای غذا باعث می‌شود بدن به رطوبت بگراید. {بحار الانوار، ج62، ص323}
  • خوردن آب در بین غذا باعث می‌شود رگ‌های بدن نیروی غذا را به خود نگیرند. {بحار الانوار، ج62، ص323}
  • خوردن آب در بین غذا معده را آزار می‌ دهد و گوارش غذا در معده نارس و بد می‌ گردد. {بحار الانوار، ج62، ص323}
  1. نیاشامیدن آب سرد، در پی شیرینی و چیز گرم

امام رضا(علیه السلام) فرمودند: آشامیدن آب سرد، پس از خوردن چیز گرم و پس از خوردن شیرینی، دندانها را از بین می‌ برد. {بحار الانوار، ج62، ص321}

  1. نیاشامیدن آب سرد در حمام

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: از نوشیدن آب سرد در حمام بپرهیزید زیرا معده را تباه می‌ کند. {بحار الانوار، ج63، ص204}

  1.  یاد کردن امام حسین و لعن قاتلان ایشان پس از آشامیدن آب.

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: هر بنده ای که آب بنوشد و امام حسین علیه السلام و اهل بیت او را یاد کند و کشندگان حضرت را لعن نماید خداوند صد هزار حسنه برای او می‌ نویسد و صد هزار گناه از او می‌‌اندازد و صد هزار درجه برای او بلند می‌ کند و مانند آن ست که صد هزار بنده را آزاد مرده است و خدا تعالی در قیامت او را خوشحال و مطمئن خاطر محشور می‌ گرداند. {بحار الانوار، ج63، ص239}

  • زمان تغذیه
  1. دو وعده غذایی داریم صبحانه وشام

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: صبحانه و شام بخور و در فاصله می‌ان آنها چیزی مخور  چرا که موجب تباهی است. {بحار الانوار، ج12، ص349}

خداوند می‌ فرماید: بهشتیان صبحگاهان و شامگاهان روزی ویژه‌ی خویش را دارند.

  1. شایسته است مؤمن غذا نخورده از خانه بیرون نرود زیرا این کار به او استواری بیشتری می‌ دهد. {بحار الانوار، ج63، ص237}
  2. شام باید حتما خورده شود و نباید ترک شود چون تن تباه می‌شود. {کافی، ج12، ص350}
  3. رگی در بدن است که با نخوردن شام ما را نفرین می‌کند. {کافی، ج12، ص353}
  4. تا گرسنه نشده‌ایم نباید غذا بخوریم تا معده‌مان از خوراک پیشین پاک شده باشد. {بحار الانوار، ج63،ص266}
  5. بهترن ساعت صبح و شام است. {مریم/ 62}
  • آداب میوه خوردن
  1. شستن میوه

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: هر میوه‌ای را سمی‌ است. پس اگر میوه‌ای آوردید، آبی به آن بزنید یا آن را در آب فرو برید. یعنی بشویید.

{ بحار الانوار، ج63،ص118}

  1. با نام خدا خوردن

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: هر کس میوه بخورد و این خوردن را با نام خدا آغاز کند میوه به او زیان نمی‌رساند. {الاحیا التراث 1408، ج16، ص461}

  1. دعا کردن به هنگام دیدن میوه‌ی نوبر

از فضل بن سینا از ابی جعفر(علیه السلام) از امام علی(علیه السلام) روایت شده است که فرمودند:پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) چون میوه‌ نوبری را می‌ دیدند، آن را می‌ بوسیدند و بر روی چشمان و دهانشان می‌ نهادند و سپس می‌ گفتند: خداوندا! چنان که آغاز این را در عافیت به ما نشان دادی، پایان آنرا نیز در عافیت به ما بنمایان.

{الآمالی مجلس45، ص266}

  1. خوردن میوه در آغاز فصلش و پرهیز از آن در پایان فصل

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: بر شما باد میوه در هنگام روز کردنش، چرا که دراین هنگام مآیه‌ی سلامت تن و از می‌ان رفتن‌اندوه است. و نیز آن را در هنگام پشت کردنش واگذارید، که در این هنگام دردی برایتن است.  {طب النبی، ص27 }

  1. خوردن میوه با پوست

ابن قداح از امام صادق(علیه السلام) نقل کرده که ایشان پوست کندن میوه را دوست نداشتند. {دانشنامه احادیث پزشکی، ص42}

  1. دانه دانه خوردن میوه و پرهیز از خوردن چند میوه با هم

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: هر کس میوه را دانه دانه بخورد آن میوه به او زیان نمی‌رساند. {مستدرک الوسائل، ج16، ص339}

در علل الشرایع به نقل از علی بن جعفر آمده است که:

پیامبر از همراه کردن دو میوه نهی فرموده‌اند. پس اگر تنها بودی، هر گونه که دوست داری بخوری، اما اگر در جمع شماری از مسلمانان بودی، میوه را با هم نخور.

{علل الشرایع، ج2، ص695}

یکی از دلایلی که پیامبر از چنین کاری نهی فرموده‌اند جلوگیری ازنادیده گرفتن حق افراد است.

منبع: سررسید هیأت