وظایف زن ومرد در قبال یکدیگرازنظراسلام

  • وظایف مرد در قبال همسر
  1.  تهيه لوازم زندگى

امام سجاد(علیه السلام) فرمودند :

وارد شدن به بازار و خريد يك درهم گوشت براى عائله ام كه آن را هوس كرده اند، براى من محبوبتر از بنده آزاد كردن است. {وسائل الشيعة، ج‏21، ص: 543}

  1. مباشرت

از امام رضا(علیه السلام) پرسيدند: شخصى زن جوانى دارد، به خاطر مصيبتى كه بر مرد وارد شده چند ماه و شايد يك سال است با او نزديكى نكرده، البته نيت آزار زن را نداشته ،عذرش مصيبت زدگى بوده، آيا اين مرد گناهكار است؟ فرمودند : آرى پس از چهارماه معصيت كار است.

  1. گشايش در زندگى

امام سجاد(علیه السلام) فرمودند :هر كه بر خانواده اش بيشتر توسعه دهد، حضرت حق از او خوشنودتر است. {الكافي ، ج‏4، ص: 11}

  1. احترام به زن

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: كسى كه زن مى گيرد، بايد او را احترام كند. {مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏1، ص: 412}

  1. آراسته و پاكيزه بودن

امام رضا(علیه السلام) از پدران بزرگوارش روايت مى كند :زنان بنى اسرائيل از عفت و پاكى دست كشيدند، و اين مسئله هيچ علّتى نداشت جز اينكه شوهران آنها خود را نمى آراستند، سپس فرمودند: زن هم از مرد همان انتظارى را دارد كه مرد از او دارد}. بحار الأنوار ،ج‏73، ص: 102}

  1. خوش زبانى و مدارا

امام علی(علیه السلام) فرمودند: با آنان (زنان) در همه حال مدارا كنيد، خوش زبان و نرمخو باشيد، و در تمام امور نيكى نمائيد، كه عكس العمل آنان با شما به همين صورت است. {من لا يحضره الفقيه، ج‏3، ص: 554}

  1. رعايت اراده و اختيار خود را بنمايد

بعضى از مردان از آزادى خداداده، و اراده و اختيار خود چشم مى پوشند، و دربست در اختيار زنان خود قرار مى گيرند، و بعضى از زنان با تسخير اراده و اختيار شوهر، حاكميت بر زندگى را به دست مى گيرند، و مركب حيات را به هر كجا كه خاطر خواه آنهاست مى رانند.

على(علیه السلام) در رابطه با چنين مردانی فرمودند :هر مردى اختيارش را به دست زن دهد ملعون است. {الكافي ، ج‏5، ص: 518}

  1. هديه دادن به همسر

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: « هر كس به بازار رود و هديه اي براي خانواده اش بخرد و ببرد، [پاداش او ] مانند كسي است كه براي نيازمندان صدقه مي برد [ . و هنگامي كه هديه را به خانه مي برد]، بايد، قبل از پسران، به دختران بدهد، زيرا كسي كه دخترش را شادمان كند، مانند كسي است كه يك بنده از فرزندان اسماعيل را آزاد كرده است . و هر كس [با دادن هديه اي ] چشم پسري را روشن كند، گويا از ترس خدا گريسته است و هر كس از ترس خدا بگريد، خداوند او را داخل نعمت هاي بهشت كند .» {وسائل الشيعة، ج 15، ص 227 .}

  1. سوغاتي خريدن

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: « هرگاه يكي از شما به مسافرت رود و سپس از سفر برگردد، پس بايد براي خانواده خود به اندازه اي كه توانايي دارد سوغاتي بياورد .» {وسائل الشيعة، ج 8، ص 337 }.

  1. گشايش در روزي

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: هر ميوه اي كه همه مردم از آن مي خورند، بايد به خانواده اش بخوراند و خوراكي هايي كه مخصوص ايام عيد است و در غير ايام عيد به آن هانمي رساند، در روزهاي شادي و عيد به آنان برساند.» {وسائل الشيعه، ج 21، ص 513}

  1. آداب ورود به خانه

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: هنگامي كه مرد با خانواده اش برخورد مي كند، [به آنان] سلام كند و هنگام ورود با صداي كفش و با سرفه كردن، خانواده اش را از آمدن خود با خبر كند، تا اينكه چيزي نبيند كه او را ناخوش آيد .» {بحارالانوار، ج 76، ص 11 }

  1. همدلي در انتخاب نوع غذا

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: انسان با ايمان، مطابق ميل و خواسته عيالش غذا مي خورد و خانواده انسان منافق، مطابق ميل و خواسته وي غذا مي خورند.» {جامع السعادات، ج 2، ص 145}

  1. مرد و كار درخانه‏

از امام علي(علیه السلام) روايت شده كه فرمودند رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) بر ما وارد شد در حالي كه فاطمه زهرا نزد ديگ نشسته بودند و من عدس پاك مي كردم وفرمودند: يا ابا احسن، عرض كردم لبيك يا رسول الله (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: از من بشنو ومن نمي گويم مگر از طرف پروردگارم، مردي نيست كه در خانه كمك به همسرش كند مگر آنكه براي او باشد به عدد موئي كه در بدنش هست عبادت يكسال كه روزها روزه باشد وشبها به عبادت ايستاده باشد و عطا كند اورا از ثواب آنچه كه به صابرين عطا كرده كه داود نبي ويعقوب وعيسي عليهم السلام باشند. يا علي كسي كه در خانه در خدمت عياليش باشد و كرامت نداشته باشد خداوند اسمش را در ديوان شهداء بنويسد وبه هرشب وروزي ثواب هزار شهيد ثبت كند و بنويسد براي او به هر قدمي ثواب يك حج عمره و خداوند عطا كند اورابه هر رگي كه در بدنش هست شهري در بهشت.

يا علي يك ساعت در خدمت خانه بهتر است از عيادت هزار مريض و هزار نماز جمعه و تشيع هزار جنازه واز هزار گرسنه كه ايشان را سير كند وهزار برهنه كه ايشان را بپوشاند. وبهتر است براي اواز هزار دينار كه صدقه به مساكين بدهد وبهتر است از خواندن تورات و انجيل و زبور و قرآن وبهتر است از هزار اسير كه اسير كرده در راه خدا آزاد كند. وبهتر است از براي او از هزار شتر قرباني كه به مساكين بدهد واز دنيا خارج نشود مگر وقتي كه جايش را در بهشت ببيند.

يا علي كسي كه از خدمت عيال كراهت نداشته باشد پس آن كفاره گناهان بزرگ باشد وغضب خدارافراموش كند ومهريه حور العين باشد و حسنات ودر جاتش را زياد كند

يا علي خدمت نكند عيال را مگر صديق (راست گو) يا شهيد يا مرديكه خداوند خيردنيا و آخرت او را خواسته باشد {بحارالانوار ج 103 ص 132}

  1. تامين سعادت ديني و دنيايي همسر

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: حق زن بر شوهرش اين است كه او را سير كند، لباس بپوشاند، نماز و روزه و زكات را - اگر در مال زن حق زكاتي است - به او ياد دهد، و زن نيز در اين كارها با او مخالفت نورزد.  {مستدرك الوسائل، ج 14، ص 243}

  1. وظيفه مرد در قبال حجاب همسر

اى پيامبر ! به همسرانت و دخترانت و همسران كسانى كه مؤمن هستند بگو : چادرهايشان را بر خود فرو پوشند [تا بدن و آرايش و زيورهايشان در برابر ديد نامحرمان قرار نگيرد .] اين [پوشش] به اينكه [به عفت و پاكدامنى] شناخته شوند نزديك‏تر است ، و در نتيجه [از سوى مردم بى‏تقوا] مورد آزار قرار نخواهند گرفت ؛ و خدا همواره بسيار آمرزنده و مهربان است. {احزاب/ 59}

  1. وظيفه مرد در قبال نشوز زن

موعظه‏،ترك هم بستري‏،خشونت وشدت عمل‏

واللاتي تخافون نشوزهم فعظوهنّ واهجروهن في المضاجع واضربوهن‏ (نساء 34) و زنانى كه از سركشى و نافرمانى آنان دچار بيم شده‏ايد [در مرحله اول] پندشان دهيد ، و [در مرحله بعد] در خوابگاه‏ها از آنان دورى كنيد ، و [اگر اثر نبخشيد] آنان را [به گونه‏اى كه احساس آزار سخت به دنبال نداشته باشد] تنبيه كنيد ؛ پس اگر از شما اطاعت كردند براى در مضيقه قرار دادن آنان هيچ راهى مجوييد ؛ يقيناً خدا بلند مرتبه و بزرگ است

آداب معاشرت با همسر

  • در رفتار
  • مدارا كردن

امام علی(علیه السلام) فرمودند: هميشه با همسرت مدارا كن، و با او به نيكي همنشيني كن تا زندگيت باصفا شود . {مكارم الاخلاق، ص 218 }

  • خشن نبودن

 رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: بهترين مردان امت من، آن كساني هستند كه نسبت به خانواده خود خشن و متكبر نباشند و بر آنان ترحم و نوازش كنند و به آنان آزار نرسانند .{مكارم الاخلاق، ص 216}

  • سيلي نزدن

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: هر كس به صورت زنش سيلي بزند، خداوند به آتشبان جهنم دستور مي دهد تا در آتش جهنم هفتاد سيلي بر صورت او بزند . {مستدرك الوسائل، ج 14، ص 250 }

  • در كنار همسر نشستن

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: نشستن مرد در كنار خانواده اش، نزد خداي بزرگ دوست داشتني تر از اعتكاف [و نشستن] در اين مسجد من است .{ميزان الحكمة، ج 4، ص 287}

  • لقمه در دهانش گذاشتن

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: مرد در برابر لقمه اي كه در دهان زنش مي گذارد پاداش مي برد . {المحجة البيضاء، ج 3، ص 70}

  • در گفتار
  • بيان محبت

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: مردي كه به زنش بگويد: من ترا دوست دارم، [اثر اين سخن] هرگز از دل زن بيرون نمي رود. {الكافي، ج 5، ص 569. }

  • تهمت نزدن و سوء ظن نداشتن

 امام صادق(علیه السلام) فرمودند: به زنان خود تهمت نزنيد [و نسبت ناروا ندهيد]، زيرا در اين كار، [براي شما] پشيماني طولاني و كيفر سختي خواهد بود . {بحارالانوار، ج 103، ص 249 .  }

وظایف زن در قبال همسر

  1. اطاعت

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: هر آن زنى كه نماز بگذارد، بدون نياز از خانه بيرون نرود، از شوهر اطاعت كند، خداوند گناهان گذشته و آينده اش را بيامرزد.  {مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏14، ص: 242}

و در گفتارى دیگر فرمودند :زن تا حق شوهر را ادا نكند، حق خداوند را ادا نكرده}!! مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏14، ص: 257}

  1. تمكين

زن در غير مواردى كه از نظر شرع محدوديت دارد، واجب است نسبت به خواسته مرد، در مسئله كام گيرى تسليم باشد، حتى مستحب است در اين زمينه پيش قدم شده آمادگى خود را اعلام نمايد.

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: بر زن لازم است از بهترين عطر استفاده كند، زيباترين لباسش را بپوشد، خود را به نيكوترين وجه آرايش دهد، و صبح و شب همچون طاووس خرامان خود را به شوهر عرضه نمايد، باز هم حقوق شوهر بيش از اينهاست!  {الكافي ، ج‏5، ص: 508}

و باز آن حضرت فرمودند :براى اينكه شوهر را به وقت نيازش از سر واكنيد نماز را كه بالاترين عبادت است طولانى نكنيد . {الكافي ،ج‏5، ص: 508}

  1. بيرون رفتن از خانه

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) از بيرون رفتن زنان از خانه بدون اجازه شوهر نهى كردند، اگر زن بدون اجازه و رضاى شوهر خارج شود تمام ملائكه آسمان و هر جن و انسى كه بر او مى گذرد لعنتش مى كنند تا به خانه بازگردد.  {من لا يحضره الفقيه، ج‏4، ص: 6}

امام صادق(علیه السلام) مى فرمايد :مردى از انصار به مسافرت رفت و به همسرش تأكيد كرد تا من برنگردم از خانه بيرون نرو، پدر آن زن در ايام سفر شوهرش بيمار شد، زن كسى را نزد رسول خدا(علیه السلام) فرستاد، و اجازه عيادت خواست فرمودند از شوهر اطاعت كن و در خانه بنشين، حال بيمار سنگين شد باز پيام داد ولى رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) همان جواب را داد، پدر از دنيا رفت، زن قاصدى نزد پيامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) فرستاد، كه براى نماز به جنازه پدر بروم حضرت همان جواب را داد، پدر را به خاك سپردند و زن در خانه ماند، پيامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) پيام دادند، اى زن خداوند بپاس اين فرمانبردارى از شوهرت، پدرت و تو را آمرزيد! {الكافي، ج‏5، ص: 513}

  1. پرهيز از آزار شوهر و تندخوئى و بدزبانى

على بن جعفر از برادرش امام كاظم(علیه السلام) پرسيد :زنى كه با سوء خلق، بدزبانى، درشت گوئى مردش را خشمگين كند نماز و حالش نزد خدا چگونه است ؟ فرمودند : در معصيت بسر مى برد تا وقتى كه شوهر راضى شود. {وسائل الشيعة، ج‏20، ص: 162}

امام باقر(علیه السلام) فرمودند :ملعون است ملعون زنى كه همسرش را بيازارد و وى را غمگين و غصه دار كند، و خوشبخت است خوشبخت زنى كه احترام شوهر را نگه دارد و وى را نيازارد و در هر حال از وى اطاعت نمايد.  {وسائل الشيعة، ج‏16، ص: 280}

  1. خدمت در خانه

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: هر زنى در خانه شوهر، به منظور زيباسازى چشم انداز چيزى را جابجا كند، خداوند به او نظر رحمت اندازد، و هر كه مورد نظر رحمت باشد از عذاب در امان است. {وسائل الشيعة، ج‏21، ص: 451}

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: بهترين زنان شما زني است كه داراي بويي خوش و دست پختي خوب باشد . هنگامي كه خرج مي كند، بجا خرج كند، و هنگامي كه خرج نمي كند بجا از خرج كردن خودداري ورزد . چنين زني كارگزاري از كارگزاران خداست و كارگزار خدا نه نااميد مي شود و نه پشيمان . {وسائل الشيعة، ج 14، ص 15}

  1. احترام به شوهر و خوش رفتارى با او

امام باقر(علیه السلام) فرمودند :زن در حريم حضرت حق شفيعى باقدرت تر و نجات دهنده تر از رضايت شوهر ندارد.  {وسائل الشيعة، ج‏20، ص: 222}

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) به حولا(همسر یکی از صحابه)  فرمودند: هر زنى در سختى و رفاه با شوهرش بسازد، و از وى اطاعت كند، خداوند او را با همسر ايّوب محشور كند، هر زنى گفتار تلخ و زننده شوهرش را تحمل كند خداوند براى هر كلمه اى اجر روزه دار مجاهد به او عنايت فرمايد. {مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏14، ص: 239}

  1. براى غير شوهر خود را نيارايد

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) به حولا فرمودند :زر و زيور خود را در منظر و ديدگاه غيرشوهر مگذار، در غياب شوهر خود را خوشبو مكن، روسرى خود را كه جلب نظر مى كند، و مچ دست را نشان مده، اگر چنين كنيد دينتان را تباه و خدا را به خشم آورده ايد.  {مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏14، ص: 239}

  1. بدون اجازه شوهر در اموال او تصرف نكند

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: منهاى اجازه شوهر از مال مرد به كسى نبخشد، اگر بخشيد گناهش از او و ثوابش مربوط به شوهر است. {الكافي ، ج‏5، ص: 508}

  1. حافظ اسرار شوهر

پس زنان شايسته و درست كار [با رعايت قوانين حق] فرمانبردار [و مطيع شوهر] ند [و] در برابر حقوقى كه خدا [به نفع آنان برعهده شوهرانشان] نهاده است ، در غياب شوهر [حقوق و اسرار و اموال او را] حفظ مى‏كنند[{‏ نساء/ 34}

هنگامى كه پيامبر ، رازى را به يكى از همسرانش گفت و او آن راز را ]نزد زن ديگر] فاش كرد ، خدا پيامبر را از افشاى آن آگاه نمود ، پيامبر بخشى از آن ]راز افشا شده[  را به آن زن گوشزد كرد و از گفتن بخشى ديگر ]براى آنكه فاش‏كننده بيشتر شرمنده نشود] خوددارى نمود {‏ تحريم/ 3}

  1. كسب اجازه از همسر در امور

يهوديان از پيامبر اسلام خواستند كه فاطمه(س) در عروسي آنان شركت كند. فرمودند:" بايد شوهرش اجازه دهد". {الخرائج‏والجرائح، ج 2، ص 537}

  1. قانع بودن‏ وسپاسگذار بودن

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: براي زن جايز نيست كه شوهرش را به بيش از توانايي اش مجبور كند . {مستدرك الوسائل، ج 14، ص 242 }

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: بهترين زنان شما آن زني است كه چون به او چيزي داده شود، سپاسگزاري كند و اگر به او چيزي داده نشود راضي باشد .{مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏14، ص: 161}

  1. صبر داشتن در سختي ها

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: كسيكه بر بد اخلاقي همسرش صبر كند خداوند مثل ثواب آسيه بنت مزاحم را به او عطا مي كند {مكارم‏الاخلاق، ص 213}

  1. اظهار علاقه و ابراز محبت

امام صادق(علیه السلام) فرمودند:. زن براي موفقيت در زندگي مشترك با همسر خويش از مراعات سه چيز ناگزير است ... [كه از جمله آن ها] اظهار عشق و محبت به همراه طنازي و دلربائي و جلوه گري براي شوهر محبوب خويش است.{بحارالانوار، ج 75، ص 237 }

  1. لجباز نبودن

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: بهترين زنانتان زني است كه با محبت، فرزندآور و سازگار باشد، و بدترين آنان زني است كه لجباز باشد . {مستدرك الوسائل، ج 14، ص 162}

  1. دلجويي، استقبال، بدرقه

مردي به محضر رسول خدا (صلي الله عليه وآله و سلم) آمده و عرضه داشت يا رسول الله! من همسري دارم كه هرگاه وارد خانه شوم به استقبالم مي آيد و چون مي خواهم از منزل بيرون روم مرا بدرقه مي كند. هر گاه مرا اندوهگين ببيند مي گويد: چه چيز تو را اندوهگين كرده؟ اگر براي مخارج زندگي ات ناراحتي، مطمئن باش كه ديگري (خداوند) عهده دار آن است (و با داشتن چنين ضامن معتبري كه روزي تو را تضمين كرده، تو نبايد اندوهگين باشي) و اگر براي آخرت [و گرفتاري هاي قبر و قيامت] غصه مي خوري، خداوند اندوهت را زياد كند. (و بايد چنين باشي.) رسول خداصلي الله عليه وآله فرمودند: خداوند [در روي زمين] كارگزاراني دارد و اين زن يكي از آن ها است. براي او نصف پاداش شهيد مي باشد.{وسائل الشيعه، ج 20، ص 32}

  1. .آب دادن به همسر

 امام صادق(علیه السلام) فرمودند: هر زني كه به شوهرش مقداري آب دهد، براي او بهتر از عبادت يك سال است كه روزهايش روزه باشد و شب هايش عبادت كند . و خداوند به جاي هر مقدار آبي كه به شوهرش بنوشاند، شهري در بهشت برايش مي سازد و شصت گناهش را مي آمرزد .{وسائل الشيعة، ج 14، ص 123 }

چندنکته

  • سرانجام ناسپاسي

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: هر زني به شوهرش بگويد: من از تو هرگز خيري نديدم، [ثواب] كارش از بين مي رود .{وسائل الشيعة، ج 14، ص 155}

  • خشمگين كردن شوهر هرگز

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: خوشا به حال زني كه شوهرش از او راضي باشد . {وسائل الشيعة، ج 14، ص 155}

  • مهمان، با اجازه شوهر

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: مردم! زن هاي شما بر شما حقي دارند و شما هم بر آنان حقي داريد . حق شما بر آنان اين است كه كسي را كه شما رضايت نداريد، بدون اجازه به منزلتان وارد نكنند . {بحارالانوار، ج 76، ص 348}

 

منبع: سررسید هیأت