مسكن‏

وَﭐللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّن بُيُوتِكُم سَكَنًا. {نحل/ 80}

 خدا براى شما خانه‏هايتان را مايه آرامش قرار داد،

  • انتخاب بهترين مكان‏

قَالَ الصَّادِقُ (علیه السلام): هيچ نقطه‏اى براى سكونت جز با سه چيز مطبوع نيست: هواى خوش، آب فراوان گوارا، و زمين حاصل‏خيز. {تحف العقول، ص 319}

امام علی(علیه السلام) فرمودند: در شهرهاى بزرگ سكونت كن زيرا مركز اجتماع مسلمانان است، و از جاهايى كه مردم آن از ياد خدا غافلند، و به يكديگر ستم روا مى‏دارند، و بر اطاعت از خدا به يكديگر كمك نمى‏كنند، بپرهيز. {نهج البلاغه، نامه69}

محل زندگي يك مسلمان بايد در بين مسلمانان باشد و بايد از اختلاط با غيرمسلمانان و امتزاج روحي با آنان پرهيز شود، چرا كه چه بساانگيزه‏هاي تخريبي داشته باشد و اساس فرهنگ اسلام منهدم شود.

ساختمان‏

  • شرایط ساختمان مطلوب
  1.  محكم ساختن‏

همانگونه كه خداوند الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْ‏ءٍ خَلَقَهُ‏ {سجده/ 7}.ما نيز بايد به بهترين وجه خانه را بسازيم.

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: هرگاه يكى از شما كارى انجام دهد بايد آن را محكم كند. {كافي، ج 3، ص 262}

  1. معماري اسلامي داشته باشد
  • معماري همراه با فرهنگ تقوا
  • اشراف بر همسايگان نداشتن و بالعكس

خداوند عزّ و جل به پيامبرى از پيامبرانش وحى فرمود كه به مؤمنين بگو: در خانه های دشمنان من ساکن نشوید،  پس شما نيز دشمن من خواهيد شد همان طورى كه آنها دشمن من هستند. {مستدرك الوسائل، ج 3، ص 248}

  • بايد معماري ما طوري باشد كه ارزش‏هاي فرهنگ ما زنده شود و عزّت ما خدشه‏دار نشود.
  • بايد جرأت شكستن اصول معماري غرب و تأسيس أصول اسلامي را داشته باشيم.
  • بايد مراقب بود كه مستراح به طرف قبله نباشد.
  1. داراي سبزه وآب‏

امام کاظم(علیه السلام) فرمودند:‏ سه (چيز) ديده را روشن كند: به سبزه نگريستن و به آب روان نگريستن و به روى زيبا نگريستن. {خصال صدوق، ج 1، ص 92}

قرآن وقتي بهشت را توصيف مي‏كند، بارها از نهرهاي بهشتي نام مي‏برد تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الانْهارُ {بقره/ 25}

ابعاد حوض سه وجب و نيم در سه وجب و نيم در سه وجب و نيم اگر باشد، طاهر و مطهر است.

آب حوض عامل نشاط، طهارت همچون آينه‏اي در صحن حياط منعكس‏كننده خوبي‏ها و بدي‏هاست.

فواره در وسط حوض و بيرون آمدن آب از شكاف سنگ پيام پيروزي را دارد.

  1. روبه قبله باشد

وَ اجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً

 و خانه‏هايتان را مقابل يكديگر (و متمركز) قرار دهيد! {يونس/ 87}.

  1. داراي نمازخانه باشد

امام علی(علیه السلام) فرمودند: خانه مؤمن چه نيكو صومعه و عبادتگاهى است.‏ ‏ {كافي، ج 8، ص 128}

امام صادق(علیه السلام) به مسمع فرمودند: ‏من دوست دارم که قرار بدهی مسجدی را در خانه ات. {المحاسن، ج 2، ص 612}

  1. داراي نور كافي باشد

امام رضا(علیه السلام) فرمودند: قبل از غروب آفتاب چراغ را روشن کن که این کار باعث رفع فقر و زیاد شدن روزی می گردد. {فقه الرضا (علیه السلام)، ص 354}

مركز اسكان اصحاب كهف طوري بود كه هم صبح و هم عصر از نور آفتاب استفاده مي‏كردند.{كهف/ 17}

  1. دستشويي از ساختمان جدا باشد

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: آيا حكيمانه نيست كه در ساختن يك سرا، مستراح در پوشيده‏ترين جايگاه قرار گيرد؟  {توحيد المفضل، ص 70}

  1. داراي حصار و ديوار باشد

امام علی(علیه السلام) فرمودند: کراهت دارد كسى در خانه بى‏در و بى‏پرده شب را بماند. {قرب الاسناد، ص 68}

  1. داراي اتاق مهماني باشد

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: هر چيزى را زكاتى هست و زكات خانه اطاق مهمانخانه است. {الفصاحة، 2257}

  1. موجب ارتباط بامردم محل باشد

امام علی(علیه السلام) فرمودند: هر گاه مردمان قطع‏رحم كنند اموال (و ثروتها) در دست اشرار قرار گيرد. {كافي، ج 2، ص 348}

(با قطع ارتباطات امنيت اجتماعي مختل مي‏شود.)

  • به دليل اهميت ارتباط و انس بين انسان ها و وحدت و يكپارچگي مجتمع و سفارشات اسلام به نيكي به والدين، صله رحم و همسايه، بايد وضع ساختمان ها طوري باشد كه ارتباط آسان باشد و زمينه براي آزار و اذيت نباشد.
  • ضمنا نبايد از بركات ارتباطات غافل بود: كمك رساني، تفقد، اطلاع رساني، امر به معروف، نهي از منكر و ...
  • اگر مردم متحد باشند، تنها خداي واحد را خواهند پرستيد. {انبياء/ 92.}
  • بايد توجه داشت شهرها دوقطبي نشود: بالا و پائين، پولدار و فقير و ...

تفرق مردم خواسته مستكبران است. {قصص/ 4.}

  • اگر بنا باشد هر خانه با 40 خانه از چهار طرف رابطه داشته باشد، در مشكلات و غم و شادي‏ها شريك باشد، ديگر آن شهر مشكلي خواهدداشت؟

صرف زكات، انفاقات و صدقات در محلّه و به همسايه كه از اولويت خاصي برخوردار است. شايد از اين جهت باشد.

  • پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) تهديد كرد كساني را كه به جماعت حاضر نمي‏شوند به سوزاندن در خانه‏شان. {وسائل الشيعة، ج‏8، ص 292}
  • كساني كه روابط انساني را پاره مي‏كنند، مورد نكوهش قرآن هستند.{رعد/ 25}
  • ارتباط ، آگاهي و رسيدگي با همسايگان دور و نزديك مورد توجه قرآن است.

وَ الْجارِ ذِي الْقُرْبي (همسايه خويشاوند) وَ الْجارِ الْجُنُبِ (همسايه دور) وَ الصّاحِبِ بِالْجَنْبِ‏ {نساء/ 36}

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: به من ايمان ندارد كسى كه سير بخوابد و همسايه‏اش گرسنه باشد {كافي، ج 2، ص 668.}

  1.  از مال حلال ساخته شود

امام هادی(علیه السلام) فرمودند: خداوند در زمين، مكان‏هايى را قرار داد كه «رحمت‏شده» نام‏گذارى شده‏اند. خداوند دوست دارد در آن‏جا دعا شود تا اجابت كند .{كافي ، ج‏6، ص 532}

  • ويژگي هاي بد
  1. خانه مغرورانه باشد

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:‏ هر كه بسازد بالاتر از مسكن خود را روز قيامت وادار شود كه آن را بدوش كشد {مكارم الاخلاق، ص 127}

  1. تجمّلات در خانه سازي

‏ رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: هر كه از روى رياء و خود نمايى كاخى بپا كند، در آخرت آن را چون آتشى شعله‏ور گشته به دوش مى‏كشد و بعد چون حلقه‏اى بگردنش مى‏افتد و بهمان حال بآتش و قعر دوزخ مى‏رود، مگر آنكه در دنيا توبه كند، پرسيدند يا رسول الله چگونه از روى رياء و خود نمايى بنا مى‏شود؟ فرمود افزون از نياز خود بخاطر تكبر بر همسايگان و مباحات ببرادران مسلمان خود بسازد {من لا يحضره الفقيه، ج 4، ص 11}

  1. كاخ سازي‏
  • كاخ سبز معاويه با پول بيت المال، اولين كاخ در تاريخ اسلام بود.

جرجي زيدان مي‏گويد: معاويه اولين خليفه‏ايست كه مقرّ حكومت خود را مثل قيصرهاي روم و پادشاهان ايران قرار داد.ابوذر به معاويه گفت: اگر اين پول‏ها را كه كاخ ساخته‏اي از بيت المال است خيانت كرده‏اي و اگر از مال خودت است، اسراف نموده‏اي.

  1. آپارتمان سازي‏
  • مفاسد آپارتمان‏
  • اختلافات در آپارتمان‏ها بيشتر است، آرامش كمتر است.
  • مزاحمت در آپارتمان‏ها بيشتر است.
  • تجسّس در آپارتمان‏ها بيشتر است.
  • سوء قصد در آپارتمان‏ها بيشتر است.
  • رقابت در آپارتمان‏ها بيشتر است.
  1. سد معبر باشد

امام باقر(علیه السلام) فرمودند: هنگامى كه امام قائم(علیه السلام) قيام كند بكوفه رود و در آنجا چهار مسجد را ويران كند، و مسجد كنگره دارى در روى زمين نباشد جز اينكه حضرت آن را خراب و هموار سازد، و راههاى بزرگ (شاهراهها) را وسيع كند، و هر بالكنى كه از خانه‏ها بكوچه آمده باشد خراب كند، و سر در خانه‏ها و ناودانهائى كه در كوچه‏ها است از ميان بر دارد. {ارشاد مفيد، ج 2، ص 385}

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: مانع را از راه دور كن تا حسنات تو زياد شود.  {فصاحه، ص 209}

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: شاخه درختي در راه بود كه مردم را آزار مي‏داد، مردي آن را دور كرد و او را بهشت بردند. {فصاحه، ص 480}

  1. بيشتر از حد كفاف باشد

امام علي(علیه السلام) در عيادت علاء بن زياد همين كه ديد خانه، بسيار بزرگ است، فرمود: تو با اين منزل بزرگ چه مى‏خواهى بكنى، و در آخرت به اين منزل بيشتر نيازمند مى‏باشى.آرى اگر بتوانى در اين منزل بزرگ هم مى‏توانى به امور آخرت برسى، در اين جا از مهمانان پذيرائى كنى و صله ارحام بجاى آورى و به خويشاوندان خود برسى و حقوق نيازمندان را بدهى در اين هنگام به آخرت هم خواهيد رسيد. {نهج البلاغه، خطبه 209}

  1. سقف خانه از 8 ذراع بشتر باشد

كساني كه سقف را بالاتر از چهار متر مي‏گيرند، مورد انتقادند. {بحار، ج 76، ص 150}

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: براستى خدا فرشته‏اى بر خانه‏سازى گمارده و به كسى كه سقف اتاق را از هشت ذراع بالاتر برد گويد: اى فاسق قصد كجا دارى‏. {كافي، ج 6، ص 528}

  1. پشت بام حصار نداشته باشد

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: هر كه بر بام بى‏ديواره بخوابد در شب و آزارى باو رسد جز خود را ملامت نكند.{كافي، ج 6، ص 530.}

  1. خانه كثيف ومخروبه باشد

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: سه كسند كه خدا دعايشان را نميپذيرد: مردى كه در خانه ويران جاى گيرد  {فصاحة، ص 249، حديث 1225}.

نظافت خانه‏

قَالَ أَمِيرُ الْمُومِنِينَ (علیه السلام): خانه‏هاى خود را از تار عنكبوت پاك كنيد كه فقر آورد ترك آن‏ {المحاسن، ج 2، ص 624.}

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم): خاكروبه را شب در خانه وانگذاريد و روز آن را برون بريد كه نشيمن شيطانست‏ ‏ {من لا يحضره الفقيه، ج 4، ص 3}

  • نظافت داخل و خارج ساختمان‏
  • داخل خانه

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: فضاى اطراف خانه را جاروب كنيد و مانند يهودان مباشيد. {كافي، ج 6، ص 531}

همچنین می فرمایند: روبيدن خانه فقر را ببرد. {كافي ،ج‏6، ص 531}

  • خارج خانه

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: خاكروبه‏ها را پشت درب منزل نريزيد زيراجايگاه شيطان مي شود. {بحار ج 76 ص 177}

  1. تجملاتي باشد

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: اى پسر مسعود! كاخ ها را نگارين مكن. {مكارم الاخلاق، ص 451}

  1. خانه اي كه در آن سگ باشد

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: جبرئيل نزد من آمد و گفت ما گروه فرشتگان داخل خانه‏اى نمي شويم كه در آن سگ باشد. {كافي، ج 3، ص 393}

  1. خانه اي كه درآن تمثال باشد

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: ملائکه وارد خانه ای که در آن تصویر و مجسمه باشد نمی شوند و تصويرگران و مجسمه‏سازان در روز قيامت عذاب مى‏شوند و به آن‏ها گفته مى‏شود:«آفريده‏هايتان را زنده كنيد. {كنزالعمال، ج 15، ص 395}

  1. از مال حرام باشد

امام هادی(علیه السلام)  فرمودند: و خداوند در زمين، مكان‏هايى به نام انتقام گيرنده قرار داد. هنگامى كه شخصى از غير حلال مالى به دست آورد، خدا يكى از آن مكان‏ها را بر وى چيره مى‏گرداند تا در آن هزينه كند.{كافي، ج 6، ص 532}.

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: بپرهيزيد از آنكه به مال حرام بنا كنيد كه‏ اصل ويرانيست يعنى زودتر ويران شود. {مستدرك الوسائل، ج 3، ص 472}

  1. امنيت نداشته باشد

القاء سلام رمز امنيت در جامعه است. يعني دو طرف اعلام مصونيت مي‏كنند (از طرف من به تو ضرري نخواهد رسيد.)

پس چون به خانه‏هايى درآمديد، به يكديگر سلام كنيد؛ درودى كه نزد خدا مبارك و خوش است. خداوند آيات [خود] را اين گونه براى شما بيان مى‏كند، اميد كه بينديشيد. {نور/ 61.}

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: بدترين شهرها شهريست كه نه امنيت باشد در آن و نه ارزانى‏. {غرر الحكم، ص 447}

 آداب‏

  1.  مراعات بيت المال بشود

آفرينش اين جهان بر نقشه و حساب مبتني است. {اعلي/ 3- 2}

اجزاء خانه هر كدام به صورت منظم و مطلوب و با نقشه سر جاي خود باشد. (اطاق‏ها، سرويس‏ها)

  1. در شهرباشد

در قرآن از 2 سبك زندگي بحث شده: باديه‏نشيني، شهرنشيني.

  •  باديه نشيني

الاعْرابُ أَشَدُّ كُفْراً وَ نِفاقاً {توبه/ 97}

(چون از تمدن و معارف دورند.)

  •  شهرنشيني

شهر زمينه مناسبي براي رشد يوسف (علیه السلام): ادْخُلُوا مِصْرَ إِنْ شاءَ اللّهُ آمِنِينَ‏ {يوسف/ 99}

امام علی(علیه السلام) فرمودند: در شهرهاى بزرگ سكونت كن زيرا مركز اجتماع مسلمانان است‏ ‏ {نهج البلاغه، نامه 69}

  1. رعايت حقوق همسايه باشد

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم): حق همسايه آنست كه اگر مريض شد عيادتش كنى و اگر مرد همراه جنازه‏اش بروى و اگر از تو قرض خواست بدهى و اگر حادثه خوشى بر او رخ داد بدو تهنيت گوئى و اگر مصيبتى رخ داد تعزيتش گوئى و بناى خود را از بناى او فراتر نبرى و جريان باد را بر او نبندى. {نهج الفصاحة، 1387}

  1. بزرگ باشد

امام رضا(علیه السلام) خانه‏اى خريدند و به يكى از وابستگان خود فرمودند: خانه‏ات محقر است، بيا به اين خانه‏اى كه من خريده‏ام نقل مكان نما. آن مرد گفت: پدرم اين خانه را ساخته است. ابو الحسن(علیه السلام) فرمودند: اگر پدرت حماقت كرده باشد، شايسته است كه تو نيز حماقت كنى؟ {كافي، ج 6، ص 525.}

امام علی(علیه السلام) فرمودند:  براى هر چيزى شرفى است، و شرف خانه وسعت صحن خانه و معاشران و دوستان صالح مى‏باشد، و براى خانه بركتى است و بركت آن خوب بودن مكان آن و وسعت صحن و خوبى همسايگان آن است. {بحار الأنوار ، ج‏73، ص: 154}

خانه بزرگ اما :

  • از حلال
  • براي جلسات مفيد و اطعام و نشر فرهنگ اسلام.
  • به شرطي كه ديگران هم از نظر مسكن در حد مطلوبي باشند.
  • نه عياشي و فخرفروشي و نه اسراف و تبذير. بزرگ، ولي ساده.
  • براي دوري از مفاسدي كه به خاطر تنگي مكان پيدا مي‏شود، مثل خوابيدن در كنار هم و ... خانه وسيع توصيه شده است.
  • وسعت خانه به حسب نفرات، مسئوليت‏ها، آمد و رفت‏ها و ... تفاوت دارد.
  1. قبل از غروب چراغ روشن كنيم‏

چراغ افروختن پيش از غروب آفتاب فقر را بر طرف مى‏كند و بر روزى مى‏افزايد. ‏ {فقه الرضا (علیه السلام)، ص 354}

  1. رنگ آميزي مناسب داشته باشد
  • بهترين رنگ، سفيد است.
  • رنگ سبز، لباس اهل بهشت است.
  • رنگ آبي آرام بخش است: براي چشم مفيد است (توحيد مفضل)، ديدن فيروزه نور چشم را زياد مي‏كند.
  • رنگ زرد شادي‏بخش است: ‏ {بقره/ 69}.
  • رنگ قرمز، رنگ شيطان است.
  1. محل تلاوت قرآن وقرائت نماز باشد

محيط خانه يك مسلمان بايد به گونه‏اي باشد كه ياد خدا را زنده كند، نه نمادهايي از شرك و الحاد. به همين دليل از مجسمه و نقاشي نهي شده. پيامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) حتي براي حيوانات و اسلحه و اثاث خود اسم مي‏گذاشت و اين اسم تأثير تربيتي داشت.

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: فقیرترین خانه ها آن خانه ای است که در آن تلاوت قرآن نشود.‏ {كنز العمال، ج 15، ص 393}

  1. درخانه اي كه سقف بلند است آيةالكرسي بنويسيم

امام صادق (علیه السلام): اگر سقف (و ارتفاع) خانه بيش از هشت ذراع باشد بر آن آيه الكرسى بنويس‏ ‏ {كافي، ج 6، ص 529}

  1. زيبائي حقيقي داشته باشد

قران مجيد، 2 نوع زينت را مطرح كرده :

  1. زينتي كه وسيله رسيدن به خدا و آخرت باشد. {اعراف/ 32}
  2. زينتي كه وسيله غفلت و تصرف شيطان باشد. {حجر/ 39}

امام علی(علیه السلام) فرمودند: بر در خانه پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) پرده نقش داري بود، پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) به همسرش فرمودند: اين پرده را بردار كه وقتي من به آن نگاه مي‏كنم‏

به ياد دنيا و زينت‏هاي آن مي‏افتم. {نهج البلاغه، خطبه 59}.

زيبايي خانه يك مسلمان به اين است كه از چشم نامحرمان محفوظ باشد و انسان‏هايي باحيا در آن تربيت شوند.

  1. توصيه به نگهداري مرغ و كبوتر درخانه‏

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: حيوانات خانگى بسيار در خانه داشته باشيد تا كودكان شما بدانها سرگرم باشند. ‏ {طب الائمة (علیه السلام)، ص 112}

  1. پول فروش منزل صرف خريد منزل شود

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: هر كه بدون ضرورت خانه‏اى را بفروشد خدا تلف‏كننده‏اى را بگمارد كه قيمت آن را تلف كند. چنهج الفصاحه . 2933}

  1. براي بدهكاري منزل را نفروشيم‏

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: اگر مهلت پرداخت سرآيد و وامدار نتواند وام خود را آماده كند، صاحب مال نمى‏تواند خانه او را ... به معرض فروش بگذارد. زيرا هرانسانى به يك خانه نياز دارد تا بر سرش سايه‏افكن باشد ... {كافي، ج 5، ص 96}

  1. با اجازه وارد منزل شويم‏

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، به خانه‏هايى كه خانه‏هاى شما نيست داخل مشويد تا اجازه بگيريد و بر اهل آن سلام گوييد. اين براى شما بهتر است، باشد كه پند گيريد. {نور/ 27}.

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) هر گاه درِ خانه‏اي را مي‏زدند، روبروي در مي‏ايستادند يا سمت راست ياسمت چپ قرار مي‏گرفتند كه نگاهشان به داخل منزل نيفتد. {تفسیر نمونه، ج 14، ص 431}

  1. بركت داشته باشد

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: خانه ای كه بچه در آن نيست بركت در آن نيست‏ ‏ {فصاحة 1096}

  1. ساده باشد

حضرت علي(علیه السلام) هنگام ازدواج با حضرت زهرا(س)، اطاق را با شن پوشاندند. {بحار، ج 79، ص 332}

توجه مسئولين به موضوع مسكن‏

امام باقر(علیه السلام) فرمودند:  به خدا قسم شيوه على(علیه السلام) بود كه چون بندگان خوراك ميكرد ...پنج سال خليفه بود نه آجرى بر آجرى گذاشت و نه خشتى بر خشتى و نه دهى مالك شد و نه پول نقره يا طلا بجاى خود گذاشت بمردم نان گندم و گوشت ميخورانيد و خود بمنزل‏برميگشت و نان جو با زيت و سركه ميخورد. {امالي شیخ صدوق ص 28}

خانه آخرت‏

روي جماد كار مي كنيم، اما خود و فرزند و همسر و كارگر را همچنان رها می كنيم

 امام حسین(علیه السلام) فرمودند: خانه گلین را بالا برده و دین را رها کردهاید. ‏{ مستدرك الوسائل، ج 3،ص 467}

رنگ خدائي دادن به كار و قليل بودن دنيا

پيامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) زندگى را وداع گفت در حالى كه خشت روى خشت، و چوبى روى چوب نگذاشت، ديد يكى از اصحاب خانه‏اى از گچ مى‏سازد، فرمود: من فرمان الهى و مرگ را سريعتر از آن مى‏بينم،  و آن را ناپسند شمرد حضرت عيسى (علیه السلام) نيز به همين مطلب اشاره فرموده است، آنجا كه مى‏گويد: دنيا پلى است از آن بگذريد، و آبادش نكنيد {مجموعة ورام، ج 1، ص 147.}

(امر آخرت شتابان‏تر است)

منبع: سررسید هیأت