ارزش مهماني دادن دراسلام

برخی آیات مرتبط

فَإِن لَّمْ تَجِدُوا فِيهَا أَحَدًا فَلَا تَدْخُلُوهَا حَتَّى يُؤْذَنَ لَكُمْ وَإِن قِيلَ لَكُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أَزْكَى لَكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ {نور/28}

و اگر كسى را در آن نيافتيد پس داخل آن مشويد تا به شما اجازه داده شود و اگر به شما گفته شد برگرديد برگرديد كه آن براى شما سزاوارتر است و خدا به آنچه انجام مى‏دهيد داناست.

لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَأْكُلُوا جَمِيعًا أَوْ أَشْتَاتًا فَإِذَا دَخَلْتُم بُيُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَى أَنفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِّنْ عِندِ اللَّهِ مُبَارَكَةً طَيِّبَةً كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُون {نور/61}

 بر شما باكى نيست كه با هم بخوريد يا پراكنده پس چون به خانه‏هايى [كه گفته شد] درآمديد به يكديگر سلام كنيد درودى كه نزد خدا مبارك و خوش است‏خداوند آيات [خود] را اين گونه براى شما بيان مى‏كند اميد كه بينديشيد.

در روایات اسلامی

  • گرامی داشتن مهمان نشانه ایمان

پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: هر كه به خدا و آخرت مؤمن باشد مهمان را گرامى مى دارد.‏ {كافي، ج 6، ص 285}

  • اندوه علی(علیه السلام)

امام علی(علیه السلام) را اندوهگین دیدند. پرسیدند: یا علی! سبب اندوه شما چیست؟ فرمودند: یک هفته است که مهمانی برایم نیامده است! {میزان الحکمه، ج ۵، ص ۵۲۱}

  •  مهمان، برکت خانه

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: مهمان است كه با روزى خود مى‏آيد و مى‏رود، با اين حال باعث آمرزش اهل خانه مى‏گردد. {مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏16، ص: 258}

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: چون وقتی آنان(مهمانان) به خانه تو وارد می شوند، همراه خود،آمرزش تو و خانواده ات را همراه می آورند و چون می روند، گناهان توو خانواده ات را با خویش می برند. {کافی، ج ۲، ص ۲۰۱}

  • راهنمای بهشت:

پیغمبر اکرم‌ (صلّی الله علیه و آله و سلّم) می‌فرماید: مهمان، راهنمای‌ راه‌ بهشت‌ است. {بحار الانوار، ج‌ 75، ص‌ 461}

  • خانه و ثروت برای پذیرایی از مهمان:

‌‌امام‌ علی(علیه السلام) هنگامی‌ که‌ خانه‌ بزرگ‌ علاء بن‌ زیاد را دید، به‌ او فرمودند: این‌ خانه‌ بزرگ‌ در دنیا به‌ چه‌ کار تو می‌آید، وقتی‌ در آخرت‌ به‌ آن‌ محتاج‌تری؟ آری! اگر بخواهی‌ می‌توانی‌ به‌ وسیله‌ چنین‌ خانه‌ای‌ به‌ آخرت‌ دست‌یابی‌ به‌ شرط‌ آن‌ که‌ در این‌ خانه‌ از مهمانی‌ پذیرایی‌ کنی، به‌ خویشاوندانت‌ رسیدگی‌ نمایی‌ و حقوق‌ آنان‌ را ادا کنی. در این‌ صورت، به‌ وسیله‌ این‌ خانه‌ به‌ آخرت‌ دست‌ یافته‌ای. {نهج‌ البلاغه، خطبه‌ 209}

آن‌ حضرت‌(علیه السلام) در جای‌ دیگر فرمودند: هر که‌ خداوند به‌ او ثروتی‌ دهد، باید با آن‌ به‌ خویشان‌ خود رسیدگی‌ کند و مهمانداری‌ نماید. {نهج البلاغه . خطبه‌ 142}

  • مهمان یک شهر

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:

هرگاه کسی وارد شهری شد، او مهمان همدینان خویش در آن شهر است، تا آنکه آنجا را ترک کند. {الكافي ،ج‏4، ص: 152}

  • غذای روح

امام علی(علیه السلام) فرمودند: قوت و غذای جسم، غذا خوردن است، ولی غذای روح، اطعام وغذا دادن.{مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏16، ص: 246}

  • در «قابوسنامه» چنین توصیه می کند:

چون میهمان کنی، از خوبی و بدی خوردنی ها عذر مخواه، که این طبع بازاریان باشد، هر ساعت مگوی که فلان چیز بخور، خوب است! یا چرانمی خوری؟ یا من نتوانستم سزای تو کنم، که اینها سخن کسانی است که یک بارمیهمانی کنند.

  • سه شرط برای مهمان شدن

مردی امام علی(علیه السلام) را به خانه دعوت کرد. حضرت(علیه السلام) فرمودند: به سه شرط می آیم. آن مرد پرسید: آن شرایط چیست؟ امام پاسخ داد:

اول اینکه از بیرون خانه چیزی برایم تهیه نکنی.

دوم آنکه آنچه را در خانه داری، پنهان و ذخیره نسازی (هر چه داری بیاوری(.

سوم آنکه به خانواده ات اجحاف و فشار وارد نیاوری.

مرد گفت: باشد، می پذیرم.

حضرت(علیه السلام) قبول کردند و مهمان خانه او شدند. {بحارالانوار ج ۷۲، ص ۴۵۱}

  • قانع به رزق خدا:

یکی از مسلمانان صدر اسلام به نام «ابووائل » می گوید: من به اتفاق دوستم به خانه سلمان فارسی(علیه السلام) رفتیم و مدتی نشستیم. هنگام غذا فرارسید. سلمان(علیه السلام) گفت: اگر نبود آنکه رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) از تکلف وخویشتن را به زحمت افکندن نهی کرده است، برایتان غذای خوبتری فراهم می کردم. سپس برخاست و مقداری نان معمولی و نمک آورد وجلوی مهمانان گذاشت. رفیقم گفت: کاش همراه این نمک، مقداری سعتر (مرزه و آویشن) بود! سلمان رفت و ظرف آب خویش را «گرو»نهاد و کمی مرزه فراهم کرد و سر سفره نهاد. وقتی غذا خوردیم،دوستم گفت: خدا را شکر که به روزی خدا قانعیم! سلمان(علیه السلام) گفت: اگر به رزق خدا قانع بودی، الآن ظرف آب من در گرو نبود.  {بحارالانوار، ج ۲۲، ص ۳۸۴}

  • آمرزش

امام‌ صادق‌(علیه السلام) فرمودند: هر که‌ مسلمان‌ را خوراک‌ دهد، خدا او را بیامرزد. {بحار الانوار، ج‌ 74، ص‌ 367}

امام علی(علیه السلام) فرمودند: مؤ‌منی‌ که‌ صدای‌ پای‌ مهمان‌ را بشنود و به‌ واسطه‌ آمدن‌ اوخوشحال‌ شود، گناهانش‌ آمرزیده‌ می‌شود حتی‌ اگر به‌ اندازه‌ مسافت‌ بین‌ زمین‌ و آسمان‌ باشد .{مستدرک‌ الوسائل، ج‌ 16، ص‌ 257}
آداب ميزباني‏

  • آداب دعوت كردن‏
  1. غرض از دعوت كردن‏ مباهات نباشد.
  2. چه كسي را دعوت كنيم يا دعوت نكينم‏:
  • دعوت از اتقيا نه دعوت ظالمان (كه كمك به ظالم است)

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: اى اباذر همراهى مكن جز مؤمن و غذاى تورا جز پاكدامن كسى نخورد و تو هم غذاى فاسقان را مخور.{وسائل الشيعة، ج‏24، ص: 274}

  1. بعد مسافت مانع از پذيرفتن نشود.

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: سفارش مي كنم امت حاضروغائبم را وآن هایى راكه درپشت مردان وزهدان زنانند تاروزقيامت كه صله رحم كنند. اگرچه به فاصله يك سال راه باشد،زيراصله رحم جزءدين است.{كافي، ج 6، ص 274}

  1. مساوات‏

هرگاه امام رضا(علیه السلام) تنها بود بندگان و بستگانش تا برسد به دربان و كارپرداز بر سر سفره خود مي نشانيد. {بحار الأنوار ،ج‏63، ص: 354}

  1. كمك به مهمان هنگام ورود و كمك نكردن هنگام خروج‏

وارد شدند بر امام صادق(علیه السلام) جمعى از قبيله جهينه و از آنها پذيرائى كرد و چون خواستند كوچ كنند به آنها توشه داد و صله داد و بخشش كرد سپس به غلامانش فرمود: دور شويد و به آنها كمك ندهيد و چون از بسيج فارغ شدند آمدند تا با آن حضرت(علیه السلام) بدرود كنند و او را گفتند: يا ابن رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم) خوب پذيرائى كردى و بخشش شايان دادى سپس به غلامانت فرمودى به ما در آمادگى براى كوچ كمك ندهند؟ آن حضرت(علیه السلام) فرمودند: ما خاندانى هستيم كه كمك ندهيم به مهمان هاى خود در كوچيدن از بر ما.{الأمالي شیخ صدوق .ص 544}

 

موارد مهمانی

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) به امام علی(علیه السلام) فرمودند: یا علی! جز در این پنج مورد، ولیمه ای (اطعام و مهمانی دادن) نیست: ازدواج و عروسی، تولد نوزاد، ختنه کردن کودک، ساختن یاخریدن خانه، بازگشت از سفر حج .{من لا يحضره الفقيه، ج‏3، ص: 402}

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: هر کس مسجدی ساخت، گوسفند چاقی را ذبح کند و از گوشت آن به محرومان بینوا اطعام کند و از خداوند بخواهد که شر سرکشان جن و انس وشیطان ها را از او دور کند. {وسائل الشیعه، ج ۱۶، ص ۴۵۴}

امام کاظم(علیه السلام) برای تولد یکی از فرزندانش ولیمه و اطعام داد و به مدت سه روز در مسجدها و کوچه ها، در ظرف هایی به مردم «فالوده » داده شد. برخی پشت سر، این کار را بر حضرت(علیه السلام) عیب گرفتند.وقتی امام کاظم(علیه السلام) شنیدند، در پاسخ آن عیب جویی، به سنت انبیا(علیهم السلام) و روش رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) استناد نمودند. {وسائل الشیعه، ج ۱۶، ص ۴۵۲}

 

آداب پذيرايي‏

  • بايدها
  1. غذا خوردن با مهمان‏

رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمودند: صاحب خانه پيش از همه آغاز كند و بعد از همه دست بکشد. {من لا يحضره الفقيه، ج‏3، ص: 355}

  1.  اول صاحب خانه دست خود را بشويد بعد ديگران

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: صاحب خانه پيش از طعام زودتر از همه وضوء بگيرد تا ديگران خجالت نكشند و وقتى از طعام فارغ شدند شروع کند به آب ريختن روى دست حاضرين از جانب راست درب اعم از آن كه نفر دست راست درب آزاد يا بنده باشد. {كافي، ج 6، ص 290}

  1. اول از همه بخورد و آخر ازهمه دست بكشد و تعجيل در طعام نداشته باشد

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: چون رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) هم خوراك مردمى بود نخستین كسی بود كه دست دراز مي كرد و آخرین كسی بود كه دست برمي داشت تا مردم‏سير بخورند. {كافي، ج 6، ص 285}

  1. تهيه خلال‏

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: به راستي، يكي از حقوق ميهمان آن است كه خلال براي او آماده شود. {كافي، ج 6، ص 285}

  1. تقديم فاكهه:

‏و ميوه از هر چه اختيار كنند. و از گوشت پرنده هر چه بخواهند.{واقعه/ 21- 20}

  1. ادب نگه دارد

امام صادق(علیه السلام) در مورد آيه‏ "لا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ‏"خداوند دوست نمى‏دارد بلند كردن صدا به بدى را مگر در مورد كسى كه مورد ستم واقع شده باشد. فرمودند: هر كه گروهى را به مهمانى دعوت كند ولى از آنها خوب پذيرايى نكند جزء ستمگران است، و آنچه مهمانان از بدى پذيرايى او بازگو كنند،گناهى ندارد. {وسائل الشيعة، ج‏12، ص 289}

  1. مهمان را گرامي دارد

توصيه هاي امام علی(علیه السلام) در هنگام شهادت، به فرزند گراميشان اين بود: فرزندم تو را به نماز در [ابتداي] وقت آن... و گرامي داشتن ميهمان وصيت مي كنم. {بحارالانوار، ج،۷۲ ص۴۵۹}

  1. حتماً پذيرائي كند

امام باقر(علیه السلام) كه فرمودند: چون برادرت به تو وارد شد خوراك به او عرضه كن و اگر نخورد آبش بده و اگر ننوشيد، وضو(دست و رو شستن) به او تعارف كن. {كافي، ج 6، ص 275}

  1. هدیه دادن به میهمان

امام صادق (علیه السلام) دستور داد هدايا و طعام هائي همراه مهمانان هنگام خروج آماده سازند، {أمالي صدوق، ص 544.}

  1. ميزبان با نشاط باشد

شخصی ميزبان امام صادق(علیه السلام) بود، سر سفره خبر فوت فرزندش را شنيد. به خاطر مهمانان قيافه عادي داشت. {لئالي الاخبار، ج 2، ص 299}

  1. ميزبان روزه نگيرد

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: سزاوار نيست كه ميزبانان جز با اذن ميهمان روزه بگيرند، تا از ايشان شرم نكند، و چيزى را كه مى‏خواهد به ملاحظه ايشان واگذارد. {كافي ، ج‏4، ص 152}

  • نبايدها
  1. تكلف نبايد باشد و يا ريا نكند

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: افراد با ايمان از برادر مومن خود رودرواسي ندارند و من نمي‏دانم كدام يك از اين دو عجيب‏تر است؟ كسي كه به هنگام ورود به برادر خود او را به تكلف مي‏افكند ويا كسي كه شخصا به سراغ تكلف براي مهمان مي‏رود.{كافي ، ج‏6، ص: 276}

خودش را به زحمت نيندازد:

برای پذیرایی از مهمان، خود را بیش از حد توان به زحمت ومشقت نیندازید.{کنز العمال، ج ۱۶، ص ۲۴۸}

  1. ازاين كه غذا خورده يا نه، نبايد سئوال كرد

از غذا خوردن او سوال نكند كه غذا خورده‏اي يا نه، هر چه دارد جلو بياورد. {بحار، ج 72، ص 455}

  1. مانع از غذا خوردن نشود، چون غذاي مصرفي مهمان اسراف نيست‏

اگر غذا مصرف مهمان شد اسراف نيست، گرچه غذا گران تمام شود. {بحار، ج 72، ص 455.}

  1. از مهمان كار نكشيد

امام رضا(علیه السلام) اجازه نداد فتيله چراغ را مهمان تنظيم كند.

همانى خدمت حضرت صادق(علیه السلام) بود از جا حركت‏كرد كه كارى انجام دهد. امام صادق(علیه السلام) او را بازداشتند و خودشان از جاى حركت كرده تا آن كار را انجام دهند و فرمودند پيغمبر(صلی الله علیه و آله و سلم) نهى فرمودند از اينكه مهمان را بخدمت گمارند. {كافي، ج 6، ص 283}

  1. بين مهمانان فرق نگذاريد
  2. به اهل بيتش زور نگويد
  3. از قشر خاص دعوت نكند
  4. از نرخ غذا نگويد يا از زحمات آن‏

براي مهمان از نرخ غذا، جنس غذا، زحمتي كه براي پختن و آماده كردن آن كشيده شد سخني نگويد.

  1. آنچه براي مهمان آماده كرده كوچك نشمرد

امام صادق(علیه السلام) از رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کردند: از احترام به برادر دينى اينكه هديه بپذيرد و اينكه هر چه دارد باو هديه كند، و خود را براى آماده كردن هديه در رنج نيندازد.

حقوق مهمان‏

  1. امير المومنين (علیه السلام) از پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل مي‏كند:" از حقوق ميهمان آن است كه او را تا در خانه بدرقه كني". {عيون‏أخبارالرضا (علیه السلام)، ج 2، ص 69.}
  2. اما حق هم مجلس و هم نشين بر تو آنست که با کمـال خوشروئی پزيرای او شده و با تواضع و طيب خاطر از او استقبال نمائی و اجازه دهی که او هم سخن گويد و تو متکلم وحده نباشی ؛ از نگاهای متکبرانه و تحقير آموز که با گوشه چشم صورت می گيرد پرهيز کن و وقتی سخن ميگوئی قسمی سخن بگو که او بفهمد و اگر تـو بر او وارد شده ای ؛ اختيار با خـودت هست که هـر وقت بخواهی ترکش کنی و اگر او بر تو وارد شده است ؛ اختيار با خودش هست که بخواهد مجالست با ترا ترک نمايد .

اما تو بدون اجازهء او ( در صورتی که او وارد بر تو باشد ) حق نداری ؛که مجالست او را ترک نمائی .{رساله حقوق امام سجاد(علیه السلام)}

  1. امام صادق (علیه السلام):" هنگامي كه برادرت بر تو وارد شود از او سوال نكن، آيا امروز غذا خورده‏اي يا نه؟ آنچه داري براي او حاضر كن، چرا كه سخاوتمند واقعي كسي است كه از بذل آنچه حاضر دارد مضايقه نكند". {بحارالانوار، ج 72، ص 455}.
  2. اما حق کسيکه با تو معاشرت دارد آنست که ضرری به او وارد نساخته و از خيانت به اجتناب نمائی ؛ سخنش را تکذيب نکرده و اغفالش نکنی و از خدعه و نيرنگ نسبت به پرهيز نمائی ؛ چون دشمنان با او برخورد نکرده و اگر به تو اعتماد نمود ؛او را برخودت مقدم بداری و بدان که ضرر رساندن به خاطر منافع خودت به کسيکه؛ بتو اعتمـاد نمـوده است ؛ ربا قلمداد می شود و قوتی نيست مگر به خداوند متعال . رساله حقوق امام سجاد(علیه السلام)

 

آداب مهماني‏

چند مورد كه درمهماني ابتدئاً بايد لحاظ شود

1. دعوت چه كسي را قبول نكنيم‏

  • مجلسي كه اغنيا هستند

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: قبول دعوت ولیمه ای که فقط اغنیا در آن حضور دارند و فقرا به آن دعوت نشده اند، مکروه است. {الدعوات ص 141}

امام علی(علیه السلام) درنامه ای به ابن حنیف می فرمایند: اى پسر حنيف، به من خبر رسيده كه مردى از جوانان اهل بصره تو را به مهمانى خوانده و تو هم به آن مهمانى شتافته‏اى، با غذاهاى رنگارنگ، و ظرفهايى پر از طعام كه به سويت آورده مى‏شده پذيراييت كرده‏اند، خيال نمى‏كردم مهمان شدن به سفره قومى را قبول كنى كه محتاجشان را به جفا مى‏رانند، و توانگرشان را به مهمانى مى‏خوانند. {نهج البلاغه نامه 45}

2. حد مهماني(چند روز مهمان باشيم)

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: مهمانی روز اول حقّ [ مهمان ] است ؛و از روز دوم و سوم و پس از آن ، صدقه دادن به شمار می آيد. سپس فرمود هيچ يک از شما بر برادرش وارد نشود که او را به گناه وا دارد . پرسيدند : چگونه او را به گناه وا می دارد ؟ فرمود: چندان که نزدش بماند که چيزی نزدشنباشد بر او انفاق کند .{کتاب الخصال،ص149}

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: مهمان دو شب پذيرايی ويژه می شود و درشب سوم او از افراد خانواده ات به شمار می آيد هر چه نزدش فراهم شد می خورد. {الکافی .ج6.ص 283}

آنچه در مهماني بايد رعايت شود

  1. با اجازه وارد شود
  2. از امام صادق(عليه السلام) نقل شده كه فرمود: «هنگامي كه يكي از شما اجازه مي خواهد، بايد با «سلام» آغاز كند، زيرا سلام اسمي است از اسماء خداوند عزوجل؛ و بايد از پشت در قبل از نگاه كردن به درون خانه، اجازه بگيرد... اجازه خواستن، سه مرتبه است؛... نخستين مرتبه براي آگاه شدن اهل خانه است. در مرتبه دوم، ساكنان خانه آماده مي شوند و در بار سوم، ايشان مختارند كه اگر خواستند اجازه دهند و اگر مايل نبودند اجازه ندهند؛ كه در آن صورت، ميهمان بايد برگردد. رسول خدا(صلي الله عليه و آله)، چون به در خانه گروهي مي آمد، قبل از آن كه، سه بار با «سلام» آنها را آگاه كند، باز نمي گشت.»{مستدرك الوسائل، ج،۱۴ ص۲۸۴}
  3. سلام كند

پس چون به خانه هايي [كه گفته شد] در آمديد، به يكديگر سلام كنيد {نور/ ۶۱}.

  1. اگر عذر آوردند، قبول كند

و اگر كسى را در آن نيافتيد، پس داخلِ آن مشويد تا به شما اجازه داده شود؛ و اگر به شما گفته شد: «برگرديد» برگرديد، كه آن براى شما سزاوارتر است، و خدا به آنچه انجام مى‏دهيد داناست.‏ {نور/ 28}

  1. بعد از غذا خوردن زود برود.

 اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، ...هنگامى كه دعوت شديد داخل گرديد، و وقتى غذا خورديد پراكنده شويد بى‏آنكه سرگرم سخنى گرديد‏ {احزاب/ 53}

  1. به ديگران جاي دهد.

 ای كسانى كه ايمان آورده‏ايد، چون به شما گفته شود: «در مجالس جاى باز كنيد»، پس جاى باز كنيد تا خدا براى شما گشايش حاصل كند، و چون گفته شود: «برخيزيد»، پس برخيزيد. تا خدا [رتبه‏] كسانى از شما را كه گرويده و كسانى را كه دانشمندند [بر حسب‏] درجات بلند گرداند، و خدا به آنچه مى‏كنيد آگاه است.{مجادله/ 11}

  1.  دعوت برادر مؤمن را اجابت كند.

امام رضا(علیه السلام) فرمودند: سخاوت‏ورز از غذاى مردم مى‏خورد تا از غذاى او بخورند و تنگ نظر از غذاى مردم نمى‏خورد تا مبادا از غذاى او بخورند. {عيون‏أخبارالرضا (علیه السلام)، ج 2، ص 12}

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: يكي از موارد جفا آن است كه انسان را به غذايي دعوت كنند و نپذيرد يا بپذيرد ولي غذا نخورد{ ۳ميزان الحكمه، حديث ۱۱۱۱۵}

  1. هر جا صاحب خانه گفت بنشيند.

امام باقر(علیه السلام) فرمودند: هرگاه يکي از شما به خانه برادرش وارد شد , هر جا صاحب خانه گفت , همان جا بنشيند , زيرا صاحب خانه به وضع اتاق خود از ميهمان آشناتر است . {وسائل الشيعة، ج 5، ص 322}

  1.  در موارد خاص بي اجازه مي توان تصرف كرد.

بر نابينا و لنگ و بيمار و بر شما ايرادى نيست كه از خانه‏هاى خودتان بخوريد، يا از خانه‏هاى پدرانتان يا خانه‏هاى مادرانتان يا خانه‏هاى برادرانتان يا خانه‏هاى خواهرانتان يا خانه‏هاى عموهايتان يا خانه‏هاى عمه‏هايتان يا خانه‏هاى داييهايتان يا خانه‏هاى خاله‏هايتان يا آن [خانه‏هايى‏] كه كليدهايش را در اختيار داريد يا [خانه‏] دوستتان. [هم چنين‏] بر شما باكى نيست كه با هم بخوريد يا پراكنده. پس چون به خانه‏هايى [كه گفته شد] درآمديد، به يكديگر سلام كنيد؛ درودى كه نزد خدا مبارك و خوش است. خداوند آيات [خود] را اين گونه براى شما بيان مى‏كند، اميد كه بينديشيد.{نور/ 61}

  1.  دعاي سفره‏

امام سجاد(علیه السلام) هنگام غذا خوردن، اين دعا را مى‏خواندند:الحمد للَّه الّذى أطعمنا و سقانا، و كفانا و ايّدنا وآوانا، و أنعم علينا و افضل، الحمد للَّه الّذى يطعم و لا يطعم.

سپاس، خدا را كه ما را غذا داد و سيراب فرمود. كفايت امور ما را نمود، و تأييدمان فرمود، و پناهمان داد. به ما نعمت بخشيد و احسان نمود. سپاس خدا را كه اطعام مى‏كند، ولى اطعام نمى‏شود {كافي، ج 6، ص 296}

  1. تعجيل در تهيه غذا و پذيرايي مناسب.

از آيه ۶۹ سوره هود كه در مورد ميزباني حضرت ابراهيم(عليه السلام) است مي توان دريافت: « و ديري نپاييد كه گوساله اي بريان آورد»

  1. حضور به موقع

 اي كساني كه ايمان آورده ايد، داخل اتاق هاي پيامبر نشويد، مگر آن كه براي [خوردن] طعام به شما اجازه داده شود، [آن هم] بي آن كه در انتظار پخته شدن آن باشيد. {احزاب/ ۵۳}

آنچه در مهماني نبايد انجام داد

  1. بدون دعوت نرود.

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، به خانه‏هايى كه خانه‏هاى شما نيست داخل مشويد تا اجازه بگيريد و بر اهل آن سلام گوييد. اين براى شما بهتر است، باشد كه پند گيريد.‏{ نور/ 28- 27}

در وصاياي پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) به امير مؤمنان (علیه السلام) مي خوانيم: يا علي! هشت گروه اند كه اگر به آنها اهانت شد، بايد تنها خود را ملامت كنند: يكي از آنها كسي [است] كه بدون دعوت به سر سفره اي مي نشيند. {بحارالانوار، ج،۷۲ ص۴۵۲}

  1. منتظر غذا نباشد.
  2. اگر كسي نبود وارد نشود.

و اگر كسى را در آن نيافتيد، پس داخلِ آن مشويد تا به شما اجازه داده شود؛ و اگر به شما گفته شد: «برگرديد» برگرديد، كه آن براى شما سزاوارتر است، و خدا به آنچه انجام مى‏دهيد داناست.{نور/ 28}

  1. اسراف نكند

و بخوريد و بياشاميد و[لى‏] زياده‏روى مكنيد{اعراف/ 31}

  1. نجوا نكند

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، چون با يكديگر محرمانه گفتگو مى‏كنيد، به [قصد] گناه و تعدّى و نافرمانى پيامبر با همديگر محرمانه گفتگو نكنيد، و به نيكوكارى و پرهيزگارى نجوا كنيد، و از خدايى كه نزد او محشور خواهيد گشت پروا داريد.{مجادله/ 9}

  1. کسی را باخود نبرد

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: هرگاه يکي از شما به ميهماني دعوت شد , فرزندش را هم به دنبال خود راه نيندازد که اگر چنين کند , کار حرامي کرده و با نافرماني وارد خانه ميزبان شده است {كافي، ج 6، ص 270}

  1. قبل از موعد نرود و منتظر غذا بنشيند

[آن هم‏] بى‏آنكه در انتظار پخته‏شدن آن باشيد‏ {احزاب/ 53}

  1. تماس با خانواده صاحب خانه ممنوع است، جز از پشت پرده.

و چون از زنان [پيامبر] چيزى خواستيد از پشت پرده از آنان بخواهيد؛ اين براى دلهاى شما و دلهاى آنان پاكيزه‏تر است‏‏ {احزاب/ 53}.

  1. غذائي كه آوردند كم نشمرد.

پيامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: ميهمان را همين گناه بس که آنچه را برادرشان در برابرشان مي گذارد کم شمارند {ميزان الحکمه / ج7 / ص3279}

  1. مهمانی از روی ریا نباشد.

پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلم)فرمود: هرکس طعامی را از روی ریا و خودنمایی اطعام کند و مهمانی دهد، در روز قیامت، همانند آن را خداوند از طعام های دوزخی به اومی خوراند.{وسائل الشیعه، ج ۱۶، ص ۴۵۵}

منبع: سررسید هیأت